Yâ Azîz Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Azîz, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “değerli, şerefli, benzersiz olan, güçlü ve daima üstün gelen” anlamındadır. Kur’an’da en çok kullanılan ilâhî isimlerden biri olan Azîz, duada “Yâ Azîz” diye anılır.

Bu sayfada ismin Arapça yazılışı, kökü, TDV’deki dört anlamı, Kur’an’da geçtiği dört âyet ve Bakara 2/129’daki duada kullanımı anlatılıyor. İsmin sıkça yan yana geçtiği Yâ Rahîm ve Yâ Cebbâr sayfalarına da bakabilirsiniz.

Yâ Azîz diyerek yapacağınız duayı niyetinize göre düzenlemek istiyorsanız bunu doğrudan konuşabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Azîz İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْعَزِيزُ

Okunuşu: el-Azîz

TDV’ye göre azîz, “dengi ve benzeri bulunmayacak derecede değerli ve şerefli olmak, güçlü ve yenilmez olmak, galip gelmek” anlamlarına gelen izz/izzet kökünden bir sıfattır. “Zayıf ve güçsüz” anlamındaki zelîlin karşıtı olan azîz, Allah’ın kudret ve kuvvetinin, yücelik ve üstünlüğünün kadîm olduğunu ve yaratılmış varlıklardaki gibi değişikliğe uğramadığını da ifade eder.

Arapça yazılış Tirmizî’nin rivayet ettiği doksan dokuz isim listesinden alınmıştır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507).

Yâ Azîz Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Azîz, Kur’an’da doksan kadar âyette Allah’a nispet edilir ve çoğunlukla hakîm, rahîm, alîm, kavî, hamîd, gafûr, gaffâr, vehhâb, kerîm ve zü’ntikām isimleriyle birlikte anılır. TDV bu birlikteliği, Allah’ın kudret ve yüceliğinin ölçüsüz, keyfî ve ezici değil; merhamet, hikmet, bilgi, bağışlama, cömertlik, adalet gibi vasıfları da içeren bir kudret ve yücelik olduğunun vurgulanması olarak yorumlar.

İzzetin Allah’a ait olduğu Nisâ 4/139, Yûnus 10/65 ve Fâtır 35/10’da; Allah’a, resulüne ve müminlere ait olduğu ise Münâfikûn 63/8’de bildirilir. Hz. Peygamber’in minberde Zümer 39/67’yi okuduktan sonra Allah’ın kendini “ben cebbârım, ben mütekebbirim, ben melikim, ben azîzim, ben kerîmim” diye övdüğünü söylediği de TDV’de aktarılır (Müsned II, 72).

Esmâ-i hüsnâ müellifleri azîz için genellikle dört anlam sayar: benzeri ve dengi olmayan, asla mağlûp olmayan galip, kuvvetli ve izzet veren. Dördüncü anlam, azîzle aynı kökten gelen ve Hz. Peygamber’in Allah’ın isimleri arasında saydığı muiz ismiyle ifade edilir.

Gazzâlî’ye göre bir şeye azîz denebilmesi için nâdir bulunması, kendisine şiddetle ihtiyaç duyulması ve erişilmesinin zor olması gerekir; bu üç vasfın kemâli yalnız Allah’ta bulunduğu için mutlak azîz O’dur. Kulun payı ise mahlûkatın uhrevî hayat ve ebedî saadet yolunda ihtiyaç duyduğu bir kimse olmaya çalışmaktır.

Kur’an’da Azîz İsminin Geçtiği Âyetler

Aşağıda Azîz isminin geçtiği veya isimle doğrudan ilgili 4 âyet yer alıyor. Arapça metin ve meal Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an-ı Kerim Platformu’ndan (Kur’an Yolu meali) alınmıştır; Latin harfli okunuş Muhammet Abay çeviriyazısından sadeleştirilerek verilmiştir, yardımcı niteliktedir ve asıl esas Arapça metindir.

Haşr Suresi 23. Âyet (59/23)

هُوَ اللّٰهُ الَّذٖی لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزٖیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُؕ سُبْحَانَ اللّٰهِ عَمَّا یُشْرِكُونَ

Okunuşu: Hüve’llâhü’llezî lâ ilâhe illâ hû. elmelikü’lkuddûsü’sselâmü’lmü’minü’lmüheyminü’l‘azîzü’lcebbâru’lmütekebbir. sübhâne’llâhi ‘ammâ yüşrikûn.

Meali (Diyanet): O, kendisinden başka tanrı olmayan Allah’tır; egemenliğin mutlak sahibidir, her türlü eksiklikten uzaktır, esenlik verendir, güven sağlayan ve kendisine güvenilendir, görüp gözeten ve yönetendir, üstündür, iradesine sınır yoktur, büyüklükte eşi olmayandır. Allah onların yakıştırdıkları ortaklardan tamamıyla münezzehtir.

Azîz bu âyette müheymin ile cebbâr arasında yer alır.

Âl-i İmrân Suresi 6. Âyet (3/6)

هُوَ الَّذٖی یُصَوِّرُكُمْ فِی الْاَرْحَامِ كَیْفَ یَشَٓاءُؕ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُ

Okunuşu: Hüve’llezî yüsavviruküm fi’l’erhâmi keyfe yeşâ’. lâ ilâhe illâ hüve’l‘azîzü’lhakîm.

Meali (Diyanet): Sizi rahimlerde dilediği gibi şekillendiren O’dur. Mutlak güç ve hikmet sahibi olan Allah’tan başka ilâh yoktur.

Âl-i İmrân suresinin bu âyeti, rahimlerde şekil vereni anlatır ve Allah’tan başka ilâh olmadığını “azîz, hakîm” isimleriyle bildirir.

Bakara Suresi 129. Âyet (2/129)

رَبَّنَا وَابْعَثْ فٖیهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ اٰیَاتِكَ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَیُزَكّٖیهِمْؕ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُࣖ

Okunuşu: Rabbenâ veb‘as fîhim rasûlem minhüm yetlû ‘aleyhim âyâtike veyü‘allimühümü’lkitâbe velhikmete veyüzekkîhim. inneke ente’l‘azîzü’lhakîm.

Meali (Diyanet): Soyumuzdan, onlara senin âyetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek, onları arındıracak bir elçi çıkar rabbimiz! Çünkü yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi.”

Bir duanın son âyetidir: “Rabbimiz” diye başlayan yakarış, “yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi” sözüyle biter.

Şuarâ Suresi 9. Âyet (26/9)

وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزٖیزُ الرَّحٖیمُࣖ

Okunuşu: Veinne rabbeke lehüve’l‘azîzü’rrahîm.

Meali (Diyanet): Şüphesiz rabbin, işte O, mutlak güçlüdür, engin merhamet sahibidir.

Bu âyette azîz ile rahîm yan yana anılır; kudretle merhametin birlikte zikredilmesi, TDV’nin belirttiği dengeleme münasebetine örnektir.

Yâ Azîz Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua etmeyi bildirir; “Yâ Azîz” demek bu uygulamanın bir örneğidir. Âyet aşağıdadır.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Bakara 2/129 bir duadır ve azîz ismiyle biter. “Rabbimiz” diye başlayıp azîz ve hakîm isimlerini anarak kapanan bu yakarış, azîz ismiyle dua etmek isteyen için Kur’an’dan alınmış bir örnektir.

Azîz ismi Tirmizî ve İbn Mâce’nin isim listelerinde yer alır (Deavât 82; Duâ 10). Hadislerde Allah’ın izzeti üzerine yemin edilebileceği de bildirilir (Buhârî, Eymân 12); TDV bunu izzetin ulûhiyyetin temel özelliklerinden biri sayıldığının teyidi olarak anar.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Azîz ne demektir?

“Ey Azîz” anlamında Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre azîz; değerli, şerefli, benzersiz olan, güçlü ve daima üstün gelen demektir.

Azîz ismi kaç anlamla açıklanır?

Esmâ-i hüsnâ müellifleri dört anlam sayar: benzeri ve dengi olmayan, asla mağlûp olmayan galip, kuvvetli ve izzet veren (TDV).

Azîz Kur’an’da hangi isimlerle birlikte geçer?

Çoğunlukla hakîm, ayrıca rahîm, alîm, kavî, hamîd, gafûr, gaffâr, vehhâb, kerîm ve zü’ntikām isimleriyle birlikte geçer (TDV).

İzzet yalnız Allah’a mı aittir?

İzzetin Allah’a ait olduğu birçok âyette bildirilir; Münâfikûn 63/8’de ise izzetin Allah’a, resulüne ve müminlere ait olduğu söylenir (TDV).

Yâ Azîz diyerek yapacağınız duanın düzenini kendi niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Rahîm ne demek? · Yâ Cebbâr ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “AZÎZ (esmâ-i hüsnâ)”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)