Yâ Melik Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Melik, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “görünen ve görünmeyen âlemlerin sahibi” demektir. Duada “Yâ Melik” diye anılan bu isim, mülkün ve hükümranlığın yalnız Allah’a ait olduğunu anlatır.

Sayfada ismin Arapça yazılışı ve kökü, TDV maddesindeki anlamı ve Kur’an’da geçtiği âyetler Diyanet mealiyle yer alıyor. Aynı âyetlerde yan yana anılan Yâ Kuddûs ve Yâ Azîz sayfalarına da göz atabilirsiniz.

Yâ Melik diyerek yapacağınız duayı kendi niyetinize göre düzenlemek istiyorsanız bunu doğrudan konuşabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Melik İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْمَلِكُ

Okunuşu: el-Melik

TDV’ye göre melik, “mâlik ve sahip olmak, elinin altında bulundurup tek başına tasarruf etmek” anlamındaki mülk (melk, milk) kökünden türemiş bir sıfattır. Râgıb el-İsfahânî, melik isminde akıl sahibi canlılara emir ve yasaklarıyla hükmetme anlamı bulunduğuna dikkat çeker ve bu yüzden “insanların meliki” (Nâs 114/2) denmesine karşılık “nesnelerin meliki” gibi bir ifadenin kullanılamayacağını söyler.

TDV’de Melik, hükümdar unvanını anlatan ayrı bir madde olarak da bulunur; bu sayfada Allah’ın ismini anlatan “Melik (esmâ-i hüsnâ)” maddesi esas alınmıştır. Arapça yazılış Tirmizî’nin rivayet ettiği doksan dokuz isim listesinden alınmıştır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507).

Yâ Melik Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Maddeye göre mülk kavramı kırk âyette Allah’a nispet edilir. Birçok âyette de kendilerine tanrılık nispet edilen varlıkların zarar vermeye, yarar sağlamaya, rızık vermeye, hayat ve ölüm yaratmaya sahip olmadıkları bildirilerek mülk dolaylı biçimde Allah’a izâfe edilir.

Melik, iki âyette “hak” ismiyle (Tâhâ 20/114; Mü’minûn 23/116), iki âyette “kuddûs” ismiyle (Haşr 59/23; Cum‘a 62/1) birlikte anılır; Nâs suresinde ise “rab” ve “ilâh” isimleri arasında yer alır (114/1-3). Fâtiha suresinin 4. âyeti mütevâtir kıraatlerde hem “mâlik” hem “melik” şeklinde okunur; Taberî melik okunuşunu tercih ederek bunun mâlikten daha kapsamlı bir içeriğe sahip olduğunu söylemiştir.

Esmâ-i hüsnâ müellifleriyle kelâm ve tefsir âlimleri melik ve mâlik isimlerinin anlamını, görünen ve görünmeyen âlemlere, dünya ve âhiret hayatındaki her şeye hiçbir şarta bağlı olmadan hâkim ve kâdir olup dilediği gibi tasarrufta bulunma noktasında toplar. Gazzâlî melikle ganî ismi arasında bağlantı kurar: ganî “hiçbir şeye muhtaç olmayan”, melik ise ayrıca “her şey kendisine muhtaç olan” demektir.

Kuşeyrî’ye göre Allah’ın yegâne mâlik olduğu bilincine ulaşan kimse hiçbir mahlûka boyun eğmez; O’nun kudret ve mâlikiyetini kavramak kişiyi başkasına değil yalnız O’na yönelmeye iter. TDV, melikin ganî ve kâdir isimlerinin yanında kahhâr, mâlikü’l-mülk, kavî, kayyûm, muktedir, samed ve vâcid isimleriyle de anlam yakınlığı içinde olduğunu kaydeder.

Kur’an’da Melik İsminin Geçtiği Âyetler

Aşağıda Melik isminin geçtiği veya isimle doğrudan ilgili 4 âyet yer alıyor. Arapça metin ve meal Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an-ı Kerim Platformu’ndan (Kur’an Yolu meali) alınmıştır; Latin harfli okunuş Muhammet Abay çeviriyazısından sadeleştirilerek verilmiştir, yardımcı niteliktedir ve asıl esas Arapça metindir.

Haşr Suresi 23. Âyet (59/23)

هُوَ اللّٰهُ الَّذٖی لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزٖیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُؕ سُبْحَانَ اللّٰهِ عَمَّا یُشْرِكُونَ

Okunuşu: Hüve’llâhü’llezî lâ ilâhe illâ hû. elmelikü’lkuddûsü’sselâmü’lmü’minü’lmüheyminü’l‘azîzü’lcebbâru’lmütekebbir. sübhâne’llâhi ‘ammâ yüşrikûn.

Meali (Diyanet): O, kendisinden başka tanrı olmayan Allah’tır; egemenliğin mutlak sahibidir, her türlü eksiklikten uzaktır, esenlik verendir, güven sağlayan ve kendisine güvenilendir, görüp gözeten ve yönetendir, üstündür, iradesine sınır yoktur, büyüklükte eşi olmayandır. Allah onların yakıştırdıkları ortaklardan tamamıyla münezzehtir.

Haşr suresinin bu âyetinde melik, kuddûs, selâm, mü’min, müheymin, azîz, cebbâr ve mütekebbir isimleri art arda sıralanır; melik listenin ilk ismidir.

Tâhâ Suresi 114. Âyet (20/114)

فَتَعَالَى اللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّۚ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْاٰنِ مِنْ قَبْلِ اَنْ یُقْضٰٓى اِلَیْكَ وَحْیُهُؗ وَقُلْ رَبِّ زِدْنٖی عِلْمًا

Okunuşu: Fete‘âle’llâhü’lmelikü’lhakk. velâ ta‘cel bilkur’âni min kabli ey yukdâ ileyke vahyüh. vekur rabbi zidnî ‘ilmâ.

Meali (Diyanet): Gerçekliğinde şüphe bulunmayan, her şeye hükümran olan Allah yüceler yücesidir. Sana vahyi tamamlanmadan Kur’an’ı okumada aceleci davranma ve “Rabbim! İlmimi arttır” de.

Burada melik “hak” ismiyle birlikte anılır. Âyetin sonunda “Rabbim! İlmimi arttır” demek öğütlenir; bu, ilim isteyen için Kur’an’dan alınmış kısa bir dua cümlesidir.

Mü’minûn Suresi 116. Âyet (23/116)

فَتَعَالَى اللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّۚ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرٖیمِ

Okunuşu: Fete‘âle’llâhü’lmelikü’lhakk. lâ ilâhe illâ hû. rabbü’l‘arşi’lkerîm.

Meali (Diyanet): Gerçek egemenliğin sahibi olan Allah yüceler yücesidir. O’ndan başka tanrı yoktur. O, şerefli arşın sahibidir.

Mü’minûn suresinin bu âyeti de meliki “hak” ismiyle anar ve ardından O’ndan başka tanrı olmadığını bildirir.

Cum‘a Suresi 1. Âyet (62/1)

یُسَبِّحُ لِلّٰهِ مَا فِی السَّمٰوَاتِ وَمَا فِی الْاَرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزٖیزِ الْحَكٖیمِ

Okunuşu: Yüsebbihu lillâhi mâ fi’ssemâvâti vemâ fi’l’ardi’lmeliki’lkuddûsi’l‘azîzi’lhakîm.

Meali (Diyanet): Göklerde bulunanlar da yerde bulunanlar da egemenliğin mutlak sahibi, her türlü eksiklikten uzak, üstün ve her işi hikmetli olan Allah’ı tesbih ediyor.

Cum‘a suresinin ilk âyeti, göklerdeki ve yerdekilerin Allah’ı tesbih ettiğini bildirir ve O’nu melik, kuddûs, azîz ve hakîm isimleriyle anar.

Yâ Melik Zikri ve Duada Kullanımı

Kur’an güzel isimlerle dua etmeyi bildirir (A‘râf 7/180). Bu yüzden mülk ve hükümranlık konusunda Allah’a yönelirken “Yâ Melik” demek, âyetin gösterdiği yolla örtüşür. Âyet aşağıdadır.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Tâhâ 20/114’te geçen “Rabbim! İlmimi arttır” sözü, melik ismiyle anılan âyetin kendi içinde öğrettiği kısa bir duadır.

TDV’nin aktardığına göre Hz. Peygamber’in farz namazların sonunda okunmasını tavsiye ettiği “lâ ilâhe illa’llāhu vahdehû…” zikrinde “lehü’l-mülk” (mülk O’nundur) ifadesi yer alır; hac sırasında tekrarlanan lebbeyk niyazında da “mülk senindir” anlamı bulunur. Ayrıca sabah ve akşam okunmak üzere Hz. Ebû Bekir’e öğretilen dua-zikir metninde Allah “her şeyin rabbi ve meliki” diye anılır (Tirmizî, Deavât 94).

Sıkça Sorulanlar

Yâ Melik ne demektir?

Allah’a “Ey Melik” diye seslenmektir. TDV’ye göre melik, görünen ve görünmeyen âlemlerin sahibi demektir.

Melik ile Mâlik aynı mıdır?

Anlamları yakındır. TDV, Fâtiha suresinin 4. âyetinin mütevâtir kıraatlerde hem mâlik hem melik okunduğunu, Taberî’nin melik okunuşunu tercih ettiğini kaydeder. Melik hem İbn Mâce hem Tirmizî rivayetindeki isim listesinde, mâlik ise yalnız Tirmizî’de geçer.

Melik ismi Kur’an’da hangi isimlerle birlikte geçer?

“Hak” ismiyle Tâhâ 20/114 ve Mü’minûn 23/116’da, “kuddûs” ismiyle Haşr 59/23 ve Cum‘a 62/1’de birlikte geçer; Nâs suresinde rab ve ilâh isimleri arasında anılır.

Bu isimle okunan bir dua var mıdır?

Tâhâ 20/114’teki “Rabbim! İlmimi arttır” cümlesi bu isimle anılan âyetin içinde yer alan bir duadır. Sabah-akşam zikri için Tirmizî, Deavât 94’te geçen dua-zikir metni de “her şeyin rabbi ve meliki” ifadesini taşır (TDV).

Yâ Melik diyerek yapacağınız duanın düzenini kendi niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Kuddûs ne demek? · Yâ Azîz ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “MELİK (esmâ-i hüsnâ)”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)