Yâ Mümît Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Mümît, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve “öldüren, hayatına son veren” anlamına gelir. Muhyî (yaşatan, dirilten) ismiyle birlikte anılır; ikisi hayat ile ölümün Allah’ın elinde olduğunu hatırlatan karşıt bir çifttir.

Bu sayfada ismin Arapça yazılışı, TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki açıklaması, ismin kendisi Kur’an’da geçmediği için aynı kökten fiillerin yer aldığı âyetler ve duada kullanımı yer alıyor. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Mümît ismi üzerinde düşünerek dua etmek ve niyetinize uygun bir düzen kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Mümît ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْمُمِيتُ

Mümît, “ölmek” anlamındaki mevt kökünün if‘âl kalıbından gelen bir sıfattır; “ölüme hükmeden, canı alan” demektir. Okunuşu “el-Mümît”tir ve yazılışı yukarıda Tirmizî rivayetindeki esmâ-i hüsnâ listesinden alınmıştır.

TDV, Mümît kelimesinin Kur’an’da bulunmadığını, buna karşılık aynı kalıptan türeyen fiillerin Allah’a nisbet edildiğini açıkça belirtir. Bu nedenle isim, Muhyî maddesi içinde onun karşılığı olarak ele alınır.

Yâ Mümît ne demek? Anlamı

TDV’de “Mümît” maddesi, “Muhyînin mukabili olarak kullanılan Allah’ın isimlerinden biri” diye tanıtılır ve Muhyî maddesine yönlendirir. Orada hayat kökünden gelen muhyî “yaşatan, dirilten” diye açıklanır; mümît ise yaşatmanın karşısındaki “öldüren”dir.

Maddeye göre if‘âl kalıbından türeyen fiil biçimleri yirmi üç âyette Allah’a nisbet edilir. “Ruhunu kabzetmek, hayatına son vermek” anlamındaki teveffî kavramı da on kadar âyette fâili Allah olan bir fiil olarak geçer. Yaşatma ile öldürme çoğu âyette yan yana anılır.

Âlimler bu iki kavramı hayatla ilişkili varlıklarda hayatı ya da ölümü yaratma diye açıklar. TDV’nin aktardığına göre Gazzâlî ihyâ ve imâteyi “îcâd” kavramına bağlar: Meydana getirilen şey hayatsa ihyâ, ölümse imâte gerçekleşmiş olur. Muhyî ve mümît, Allah’ın fiilî isim ve sıfatları arasında sayılır; kābız-bâsıt, bâri‘, hâlik, musavvir ve muîd isimleriyle anlam yakınlığı taşır.

Maddenin vurguladığı hikmet tevhiddir: Tabiatta ölüm kalım ve oluşum değişim işlerken hayır ile şerrin, yarar ile zararın son merciinin sonsuz kudret sahibi Allah olduğu hatırlatılır. Muhyî ve mümît, Tirmizî ve İbn Mâce’nin esmâ-i hüsnâ listelerinde yer alır.

Kur’an’da Mümît ismi yerine geçen fiiller ve âyetler

Mümît ismi Kur’an’da isim kalıbıyla geçmez. TDV’ye göre aynı kalıptan türeyen fiiller Allah’a nisbet edilir; aşağıdaki âyetlerde “öldürür” ve “yaşatır” fiilleri bu bağlamda yer alır. Hicr 15/23’ü TDV maddesi de örnek olarak gösterir.

Hicr sûresi 15/23

وَاِنَّا لَنَحْنُ نُحْيٖ وَنُمٖیتُ وَنَحْنُ الْوَارِثُونَ ﴿٢٣﴾

Meali (Hicr 15/23): Kuşkusuz hayat veren de öldüren de biziz; her şeyin son sahibi de biz oluruz.

Âyette “hayat veren de öldüren de biziz” denir; ardından “her şeyin son sahibi de biz oluruz” cümlesi gelir. TDV, yaşatanın da öldürenin de mutlak şekilde Allah olduğu ve herkesin eninde sonunda O’na varacağı fikrini bu tür âyetlere dayandırır.

Mü’min sûresi 40/68

هُوَ الَّذٖی یُحْيٖ وَیُمٖیتُۚ فَاِذَا قَضٰٓى اَمْرًا فَاِنَّمَا یَقُولُ لَهُ كُنْ فَیَكُونُࣖ ﴿٦٨﴾

Meali (Mü’min 40/68): Yaşatan da öldüren de O’dur. Bir işe hükmettiğinde o konuda sadece “ol!” der, o da oluverir.

Mü’min sûresindeki bu âyet yaşatma ve öldürmeyi Allah’ın bir işe hükmetmesiyle birlikte anar: O, bir işe hükmettiğinde sadece “ol!” der. Burada ölüm de hayat gibi O’nun iradesi çerçevesinde anlatılır.

Duhân sûresi 44/8

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ یُحْيٖ وَیُمٖیتُؕ رَبُّكُمْ وَرَبُّ اٰبَٓائِكُمُ الْاَوَّلٖینَ ﴿٨﴾

Meali (Duhân 44/8): O’ndan başka tanrı yoktur, hayat verir ve öldürür. Sizin de rabbinizdir, önceden gelip geçmiş ecdadınızın da rabbidir.

Duhân sûresinde yaşatma ve öldürme, tevhid cümlesinin hemen ardından gelir. İsmin tevhid ilkesiyle bağlantısı burada görülür: Allah’tan başka tanrı yoktur ve hayat ile ölüm O’nun fiilidir.

Necm sûresi 53/44

وَاَنَّهُ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْیَاۙ ﴿٤٤﴾

Meali (Necm 53/44): Öldüren de O’dur, yaşatan da.

Necm sûresindeki bu kısa âyet “öldüren de O’dur, yaşatan da” diyerek imâte ve ihyâyı aynı cümlede toplar. Âyette öldürme fiili yaşatma fiilinden önce anılır.

Yâ Mümît zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde Allah’ın doksan dokuz ismi bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 bu güzel isimlerle O’na dua etmeyi ister; “Yâ Mümît” diye anmak da ismin anlamı üzerinde düşünerek dua etmenin bir yoludur.

Mümît, Muhyî ile birlikte düşünüldüğünde dua eden kişi hayatın da ölümün de Allah’ın elinde olduğunu hatırlar. TDV maddesi, hadis rivayetlerinde ihyâ ve imâte fiillerinin Allah’a nisbet edildiğini bildirir. Belirli bir okuma sayısı ya da sonucu kaynaklarda bildirilmediği için bu sayfada sayı vermiyoruz; niyet kişinin kendi sözleriyle de yapılabilir.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Sıkça sorulanlar

Yâ Mümît ne demek?

“Öldüren, ölüme hükmeden” demektir. Muhyî (yaşatan) isminin karşılığı olarak kullanılır.

Mümît ismi Kur’an’da geçer mi?

İsim olarak geçmez. TDV’ye göre aynı kalıptan türeyen fiil biçimleri yirmi üç âyette Allah’a nisbet edilir.

Mümît neden Muhyî ile birlikte anılır?

TDV’de Mümît maddesi Muhyî maddesine yönlendirir. Muhyî-mümît, yaratılmışlara yönelik ilâhî fiillerde denge ifade eden isim çiftlerinden biri sayılır.

Yâ Mümît diye nasıl dua edilir?

İsmin anlamı düşünülerek niyet açıkça söylenir. Kaynaklarda belirli bir sayı bildirilmediğinden sayıya bağlı bir uygulama yazmıyoruz; A‘râf 7/180 güzel isimlerle dua etmeyi öğütler.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna anlamları · Esmaül Hüsna ile dua · Yâ Hayy ne demek? · Yâ Hâlik ne demek? · Yâ Bâri‘ ne demek?

Niyetinize göre görüşme

Mümît ismini de içeren bir dua düzenini, niyetinizi anlattığınız bir görüşmede Cihan Ali Hoca ile birlikte kurabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Hicr 15/23 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Mü’min 40/68 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Duhân 44/8 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Necm 53/44 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Muhyî” maddesi (Mümît maddesi bu maddeye yönlendirir)
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır) (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)