Yâ Müntekim Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Müntekim, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde “Müntakım” başlığıyla yer alır ve “suçluyu cezalandıran” anlamına gelir. Allah’a nisbet edildiğinde bu, adaleti tesis eden ilâhî karşılığı ifade eder.

Bu sayfada ismin Arapça yazılışı, TDV’deki anlamı, Secde 32/22, Duhân 44/16 ve İbrâhîm 14/47 âyetleri ile Müslim’deki sığınma duası yer alıyor. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Müntekim ismini düşünerek Allah’ın adaletine sığınmak ve başınıza gelen bir sıkıntı için niyetinize uygun bir dua düzeni kurmak isterseniz Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Müntekim ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْمُنْتَقِمُ

Müntakım (müntekim), “şiddetle ayıplamak, suçluyu cezalandırmak” anlamındaki nakm (nükûm) kökünün “iftiâl” kalıbından türemiş bir sıfattır. Yukarıdaki yazılış Tirmizî 3507 numaralı rivayetteki esmâ listesinden alınmıştır (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir). TDV’ye göre kelime “yadırgayıp ayıplayan, suçluyu cezalandıran, öç alan” anlamlarına gelir.

Yâ Müntekim ne demek? Anlamı

TDV maddesine göre nakm kavramı Kur’an’da on üç yerde Allah’a nisbet edilir: altısı fiil kalıbında, dördü “zü’ntikām” (suçlunun hakkından gelen), üçü müntakım biçimindedir. Zü’ntikām nitelemeleri azîz ismiyle birlikte kullanılmış ve iki isim içerik bakımından birbirini tamamlamıştır. Müntakım biçimindeki kullanımlar ise saygı bildiren çoğul sîgasıyla gelir. İsim Tirmizî’nin esmâ-i hüsnâ listesinde yer alır.

Maddede, Allah’a nisbet edilen intikam kavramının içeriğine iki unsurun eklenmesi gerektiği belirtilir. Birincisi suçluyu cezalandırmadan önce çeşitli yollarla uyarmak, yanlış davranışından vazgeçmesi için imkân tanımak ve zaman vermektir. İkincisi Allah’ın müminlerden ibaret olan dostlarını cezalandırmaması, düşmanlarından intikam alırken de bunu kendisi için değil zulme uğrayan dostları için yapmasıdır.

TDV ayrıca, Allah’a nisbet edilen intikamda kendi hoşnutluğunu giderme gibi bir unsur bulunmadığını; O’nun cezalandırmasının amacının kişiyi ıslah etmek, toplumun düzenini sağlamak ve adaleti tesis etmek olduğunu belirtir. Esmâ-i hüsnâ hadisinde müntakım isminin tevvâb ile afüv ve raûf isimleri arasında yer alması da dikkat çekicidir. Müntakım, fiilî sıfatlar arasında sayılır ve adl, hakem, azîz ve muksıt isimleriyle anlam yakınlığı taşır.

Kur’an’da Müntekim ismi ve ilgili âyetler

TDV’ye göre müntakım ismi Kur’an’da çoğul biçimiyle üç âyette, “zü’ntikām” biçimiyle de dört âyette geçer. Aşağıda Secde 32/22 ve Duhân 44/16’daki müntakım kullanımları ile İbrâhîm 14/47’deki “zü’ntikām” ifadesi verilmiştir.

Secde sûresi 32/22

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِاٰیَاتِ رَبِّهٖ ثُمَّ اَعْرَضَ عَنْهَاؕ اِنَّا مِنَ الْمُجْرِمٖینَ مُنْتَقِمُونَࣖ ﴿٢٢﴾

Meali (Secde 32/22): Kendisine rabbinin âyetleri hatırlatıldıktan sonra onlardan yüz çevirenden daha zalim kim olabilir? Biz, günahkârlara lâyık oldukları cezayı mutlaka veririz.

Âyetin son cümlesinde Allah, saygı bildiren çoğul kalıpla “biz müntakımız” anlamında konuşur. Diyanet meali bunu “günahkârlara lâyık oldukları cezayı mutlaka veririz” diye karşılar.

Duhân sûresi 44/16

یَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرٰىۚ اِنَّا مُنْتَقِمُونَ ﴿١٦﴾

Meali (Duhân 44/16): Amansız bir şekilde yakaladığımız gün yaptıklarının cezasını hakkıyla vereceğiz.

Bu âyette de aynı çoğul kalıp geçer. Meal “yaptıklarının cezasını hakkıyla vereceğiz” diyerek ifadenin ceza ve adalet yönünü açıklar.

İbrâhîm sûresi 14/47

فَلَا تَحْسَبَنَّ اللّٰهَ مُخْلِفَ وَعْدِهٖ رُسُلَهُؕ اِنَّ اللّٰهَ عَزٖیزٌ ذُوانْتِقَامٍؕ ﴿٤٧﴾

Meali (İbrâhîm 14/47): O halde, sakın Allah’ın, peygamberlerine verdiği sözden cayacağını sanma! Allah güçlüdür, kimsenin yaptığını yanına bırakmaz.

Âyetteki “zü’ntikām” ifadesi, TDV’nin belirttiği gibi azîz ismiyle birlikte kullanılır; meal bunu “Allah güçlüdür, kimsenin yaptığını yanına bırakmaz” diye verir.

Yâ Müntekim zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde Allah’ın doksan dokuz isminin bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 de bu güzel isimlerle dua etmeyi ister; “Yâ Müntekim” diye yönelmek bunun bir örneğidir.

Müntekim ismi duada Allah’ın adaletinin ve uyarısının bilinciyle anılır. Müslim’de (2739) rivayet edilen şu dua, ilâhî gazaptan sığınmayı öğretir: “Allahım! Lutfettiğin nimetin yok olmasından, verdiğin âfiyetin değişmesinden, azabının ansızın gelmesinden ve gazabını celbeden her şeyden sana sığınırım.” Belirli bir okuma sayısı kaynaklarda bildirilmediği için sayı yazmıyoruz.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Sıkça sorulanlar

Yâ Müntekim ne demek?

TDV’ye göre “yadırgayıp ayıplayan, suçluyu cezalandıran” anlamına gelir; kökü nakmdır.

Müntekim ile müntakım aynı isim midir?

Evet. TDV maddesi “Müntakım” başlığını taşır; müntekim, aynı ismin yaygın okunuşudur.

Allah’a nisbet edilen intikamın amacı nedir?

TDV’ye göre amaç kişiyi ıslah etmek, toplumun düzenini sağlamak ve adaleti tesis etmektir; suçlu önce uyarılır ve ona zaman tanınır.

Yâ Müntekim diye nasıl dua edilir?

İsmin anlamı düşünülerek niyet açıkça söylenir. Bu isim için kaynaklarda belirli bir okuma sayısı bulunmadığından sayı belirtmiyoruz.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna anlamları · Yâ Adl · Yâ Azîz · Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Secde 32/22 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Duhân 44/16 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, İbrâhîm 14/47 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müntakım” maddesi
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır, isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)
• Müslim 2739 (Allah’ın gazabından sığınma duası)