Yâ Muksit Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Muksit, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “adaletle hükmeden, âdil” demektir; isim, “âdil olmak” anlamındaki kıst kökünden gelir.

Bu sayfada Muksit isminin Arapça yazılışı, TDV’deki açıklaması ve adalet kavramının Allah’a nisbet edildiği âyetler Diyanet mealiyle yer alıyor. Aynı çizgideki Yâ Adl ve Yâ Hakem sayfaları ismin anlam çevresini tamamlar.

Yâ Muksit diyerek hak ve adalet konusundaki bir niyetle dua etmek istiyorsanız duanızı niyetinize göre birlikte kurabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Muksit İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْمُقْسِطُ

Okunuşu: el-Muksit

TDV’ye göre muksıt, “âdil olmak” anlamındaki kıst kökünün “if‘âl” kalıbından türemiş bir sıfattır. Aynı kökten gelen kıst ve iksât kavramları Kur’an’da Allah’ı nitelemek için kullanılır; ancak Muksit ismi Kur’an’da isim olarak Allah’a nisbet edilmemiştir.

İsim, doksan dokuz esmâ-i hüsnâyı sayan İbn Mâce ve Tirmizî rivayetlerinde yer alır (Duâ 10; Deavât 82).

İsmin bu yazılışı Tirmizî 3507’deki isim listesinden alınmıştır (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir). Doksan dokuz ismin varlığını bildiren sahih rivayetler ise Buhârî 2736 ve Müslim 2677’dir.

Yâ Muksit Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

TDV, Ebü’l-Hasan el-Eş‘arî’nin muksıta “âdil” anlamını verdiğini ve ilâhî adaletin iki biçimde gerçekleştiğini kaydettiğini aktarır: tabiatı dengeli ve âhenkli yaratıp yönetmek, bir de hakkaniyetle hükmetmek.

Mâtürîdî, Yûnus 10/4’ün tefsirinde Allah’ın dünyada dostunu da düşmanını da ayırım yapmadan rızıklandırdığını, âhirette ise dostların hak ettiklerinin fazlasıyla karşılığını, düşmanların ise yalnızca yaptıklarının karşılığını göreceğini belirtir. TDV bunu Muksit isminin tecellisi olarak anlatır.

Gazzâlî muksıta “mazlumun hakkını zalimden alan” anlamını verir. Kulun bu isimden payını ise şöyle açıklar: önce mazlumun kendisinde bulunan hakkını vermek, ardından başkasında olan hakkını alıp ona teslim etmek ve nefsi için başkasından intikam almamak.

Sahih bir rivayette Hz. Peygamber, Allah’ın uyumadığını, uyumasının O’na yaraşmadığını ve adalet terazisini (kıst) alçaltıp yükselttiğini bildirir; TDV bu rivayeti Muksit maddesinde zikreder (Müslim, Îmân 293-295; sunnah.com’da 179).

TDV, Muksit isminin adl, hakem, latîf ve müntakım isimleriyle anlam yakınlığı içinde bulunduğunu belirtir.

Kur’an’da Muksit İsminin Geçtiği Âyetler

Muksit, Kur’an’da isim kalıbıyla geçmez. TDV, ismin dayanağı olarak kıst (adalet) kavramının Allah’a nisbet edildiği âyetleri gösterir; Âl-i İmrân 3/18, Yûnus 10/4 ve Enbiyâ 21/47 bu âyetler arasındadır.

Âl-i İmrân Suresi 18. Âyet (3/18)

شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ وَالْمَلٰٓئِكَةُ وَاُو𐻾لُوا الْعِلْمِ قَٓائِمًا بِالْقِسْطِؕ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُؕ

Okunuşu: Şehide’llâhü ennehû lâ ilâhe illâ hüve velmelâiketü veülü’l‘ilmi kâimem bilkist. lâ ilâhe illâ hüve’l‘azîzü’lhakîm.

Meali (Diyanet): Allah, hak ve adaleti ayakta tutarak, kendinden başka tanrı olmadığını bildirdi; melekler ve ilim sahipleri de bunu ikrar ettiler. (Evet) O’ndan başka tanrı yoktur; O mutlak güç ve hikmet sahibidir.

TDV’ye göre müfessirlerin büyük çoğunluğu, âyetteki “adaleti ayakta tutan” (kāimen bi’l-kıst) nitelemesinin Allah’a ait olduğunu kabul eder. Tevhid şahitliği ile adalet bu âyette bir arada anılır.

Yûnus Suresi 4. Âyet (10/4)

اِلَیْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمٖیعًاؕ وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّاؕ اِنَّهُ یَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعٖیدُهُ لِیَجْزِیَ الَّذٖینَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِؕ وَالَّذٖینَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمٖیمٍ وَعَذَابٌ اَلٖیمٌ بِمَا كَانُوا یَكْفُرُونَ

Okunuşu: İleyhi merci‘uküm cemî‘â. va‘de’llâhi hakkâ. innehû yebdeü’lhalka sümme yü‘îdühû liyecziye’llezîne âmenû ve‘amilu’ssâlihâti bilkist. vellezîne keferû lehüm şerâbüm min hamîmiv ve‘azâbün elîmüm bimâ kânû yekfürûn.

Meali (Diyanet): Hepiniz dönüp O’nun huzurunda toplanacaksınız, bu Allah’ın gerçek vaadidir. O, baştan yaratır, sonra da yaratmayı tekrar eder ki, iman edip dünya ve âhiret için yararlı işler yapanları adaletle ödüllendirsin! İnkâr yolunu tutmaları sebebiyle münkirlerin nasibi ise kaynar bir içecek ve acı veren bir azaptır.

Bu âyette iman edip yararlı işler yapanların adaletle (bi’l-kıst) ödüllendirileceği bildirilir; TDV bunu kıst kelimesinin zât-ı ilâhiyyeye nisbet edildiği örnek sayar.

Enbiyâ Suresi 47. Âyet (21/47)

وَنَضَعُ الْمَوَازٖینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیٰمَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْـًٔاؕ وَاِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ اَتَیْنَا بِهَاؕ وَكَفٰى بِنَا حَاسِبٖینَ

Okunuşu: Veneda‘u’lmevâzîne’lkista liyevmi’lkiyâmeti felâ tuzlemü nefsün şey’â. vein kâne miskâle habbetim min hardelin eteynâ bihâ. vekefâ binâ hâsibîn.

Meali (Diyanet): Biz, kıyamet günü için adalet terazileri kurarız; artık kimseye hiçbir şekilde haksızlık edilmez. Yapılan, bir hardal tanesi kadar dahi olsa, onu getirir ortaya koyarız. Hesap görücü olarak biz yeteriz.

Kıyamet günü kurulacak adalet terazilerinden söz eden bu âyeti TDV, âhirette hakkaniyetle hükmedileceğini bildiren âyetler arasında anar.

Yâ Muksit Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua edilmesini emreder. Bu yüzden Muksit ismi de duada “Yâ Muksit” diye anılabilir.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Âyet, isimleri Allah’a yönelişin kapısı olarak gösterir. Adalet niyetiyle yapılan duada da Muksit, bu çerçevede anılır.

TDV, Muksit ismine bağlı özel bir dua metni aktarmaz. Gazzâlî’nin kulun payı olarak andığı tutum duaya eşlik eder: hak sahibine hakkını vermek ve kimsenin hakkını yememek.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Muksit ne demektir?

“Ey adaletle hükmeden, âdil olan Allah’ım” diye Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre muksıt, “adaletle hükmeden, âdil” anlamına gelir.

Muksit ismi Kur’an’da geçer mi?

İsim olarak geçmez. TDV, kıst (adalet) kavramının Allah’a nisbet edildiği âyetleri gösterir; bunlar arasında Âl-i İmrân 3/18, Yûnus 10/4 ve Enbiyâ 21/47 vardır.

Muksit ile Adl aynı mıdır?

Aynı değillerdir, ancak anlamca yakındır. TDV, Muksit’in adl, hakem, latîf ve müntakım isimleriyle anlam yakınlığı içinde olduğunu belirtir.

Kulun Muksit isminden payı nedir?

Gazzâlî’ye göre kulun payı, önce mazlumun kendisinde bulunan hakkını vermek, sonra başkasında olan hakkını alıp ona teslim etmek ve nefsi için başkasından intikam almamaktır.

Yâ Muksit diyerek yapacağınız duanın düzenini niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Adl · Yâ Hakem · Esmaül Hüsna nedir · Esmaül Hüsna anlamları · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “MUKSIT”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim listesi; isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 179, sunnah.com: Allah’ın uyumadığı ve adalet terazisini alçaltıp yükselttiği rivayeti
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)