Yâ Cebbâr Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Cebbâr, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “kırık dökük ve bozuk olan şeyleri düzeltip onaran, her şeyi tasarrufu altına alan ve iradesini her durumda yürüten” anlamına gelir. Duada “Yâ Cebbâr” diye anılır.

Cebbâr kelimesi insanlar için kullanıldığında olumsuz bir anlam taşır; Allah için kullanıldığında ise ıslah etmek, onarmak ve yüce olmak anlamlarını içerir. Bu sayfada farkı TDV’nin açıklamasıyla, ilgili âyetlerle ve Diyanet mealiyle ele alıyoruz. Yakın isimler için Yâ Azîz ve Yâ Mütekebbir sayfalarına da bakabilirsiniz.

Yâ Cebbâr diyerek dağınıklığın toparlanması ve işlerin düzelmesi niyetiyle dua etmek istiyorsanız düzeni doğrudan konuşabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Cebbâr İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْجَبَّارُ

Okunuşu: el-Cebbâr

TDV’ye göre cebbâr, “bozuk olan bir şeyi ıslah edip düzeltmek, birine zor kullanarak iş yaptırmak” anlamındaki cebr kökünden mübalağa ifade eden bir sıfattır. Râgıb el-İsfahânî’ye göre cebrin asıl anlamı herhangi bir şekilde zor kullanarak bir şeyi ıslah etmektir; kelime bazen zor kullanmadan düzeltmeyi, bazen de düzeltme olmadan zor kullanmayı da ifade eder.

Cebbâr ayrıca “alabildiğine boy verip yükselen hurma ağacı” anlamındaki kullanımdan hareketle “ulaşılamayacak derecede azamet (ceberût) sahibi” anlamında da kullanılmıştır. İnsana nispet edildiğinde ise “başkasına hak tanımayan, bencil, kibirli, zorba” anlamına gelir. Arapça yazılış Tirmizî’nin rivayet ettiği doksan dokuz isim listesinden alınmıştır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507).

Yâ Cebbâr Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Kur’an’da cebbâr, ikisi çoğul (cebbârîn) olmak üzere on âyette geçer. Allah’ın ismi olarak Haşr 59/23’te, azîz ve mütekebbir isimleri arasında anılır; diğer dokuz âyette yergi ifade eden beşerî anlamlar taşır. Bunların bir kısmında Hz. Muhammed ile Hz. Îsâ’nın bu kötü sıfattan münezzeh oldukları bildirilir.

Hasan Basri Çantay, “el-azîzü’l-cebbârü’l-mütekebbir” dizisini “gālib-i mutlak, halkın halini kemâl-i salâha götüren, büyüklükte eşi olmayan” diye çevirerek cebbâra “ıslah” anlamı vermiştir. Doksan dokuz isim hadisinde de cebbâr aynı sırayla zikredilir (Tirmizî, Deavât 82; İbn Mâce, Duâ 10).

Allah, TDV’de aktarıldığı üzere “yaratılmışların halini iyileştiren, hakkı galip getiren, her güçlüğü kolaylaştıran, her kırığı onarandır”. Maddeye göre buradaki cebir haksızlık ve zulüm gibi beşerî özellikler taşımaz; aksine haksızlığı, zulmü ve zorbalığı ortadan kaldırmayı hedefleyen bir niteliktir.

Cebbârın kapsadığı azamet ve aşkınlık anlamı göz önünde bulundurulduğunda isim, Allah’ı niteleyen zâtî isim ve tenzîhî sıfatlar grubuna da girer. TDV bunun gerekçesini, zât-ı ilâhiyyenin duyularla idrak edilemeyeceği, mahiyetinin akılla kavranamayacağı ve hayalde canlandırılamayacağı şeklinde açıklar. Öte yandan kâinat ve insanla ilgili isimler ile fiilî sıfatlar arasında da sayılır.

Kur’an’da Cebbâr İsminin Geçtiği Âyetler

Aşağıda Cebbâr isminin geçtiği veya isimle doğrudan ilgili 3 âyet yer alıyor. Arapça metin ve meal Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an-ı Kerim Platformu’ndan (Kur’an Yolu meali) alınmıştır; Latin harfli okunuş Muhammet Abay çeviriyazısından sadeleştirilerek verilmiştir, yardımcı niteliktedir ve asıl esas Arapça metindir.

Haşr Suresi 23. Âyet (59/23)

هُوَ اللّٰهُ الَّذٖی لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزٖیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُؕ سُبْحَانَ اللّٰهِ عَمَّا یُشْرِكُونَ

Okunuşu: Hüve’llâhü’llezî lâ ilâhe illâ hû. elmelikü’lkuddûsü’sselâmü’lmü’minü’lmüheyminü’l‘azîzü’lcebbâru’lmütekebbir. sübhâne’llâhi ‘ammâ yüşrikûn.

Meali (Diyanet): O, kendisinden başka tanrı olmayan Allah’tır; egemenliğin mutlak sahibidir, her türlü eksiklikten uzaktır, esenlik verendir, güven sağlayan ve kendisine güvenilendir, görüp gözeten ve yönetendir, üstündür, iradesine sınır yoktur, büyüklükte eşi olmayandır. Allah onların yakıştırdıkları ortaklardan tamamıyla münezzehtir.

Cebbâr bu âyette azîz ile mütekebbir arasında, Allah’ın ismi olarak geçer.

Meryem Suresi 31-32. Âyetler (19/31-32)

وَجَعَلَنٖی مُبَارَكًا اَیْنَ مَا كُنْتُࣕ وَاَوْصَانٖی بِالصَّلٰوةِ وَالزَّكٰوةِ مَا دُمْتُ حَیًّاࣕ ﴿٣١﴾

وَبَرًّا بِوَالِدَتٖیؗ وَلَمْ یَجْعَلْنٖی جَبَّارًا شَقِیًّا ﴿٣٢﴾

Okunuşu: 31. Vece‘alenî mübâraken eyne mâ künt. veevsânî bissalâti vezzekâti mâ dümtü hayyâ. 32. Veberram bivâlidetî. velem yec‘alnî cebbâran şekiyyâ.

Meali (Diyanet): Nerede olursam olayım, o beni kutlu ve bereketli kıldı; yaşadığım sürece bana namazı, zekâtı ve anneme saygılı olmayı emretti; beni zorba ve isyankâr yapmadı.

Bu âyetlerde “beni zorba ve isyankâr yapmadı” denir. TDV’nin belirttiği çerçevede cebbâr kelimesi insan için kullanıldığında olumsuz, beşerî bir anlam taşır ve burada Hz. Îsâ’nın bu sıfattan uzak olduğunu bildirir.

Kâf Suresi 45. Âyet (50/45)

نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا یَقُولُونَ وَمَٓا اَنْتَ عَلَیْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْاٰنِ مَنْ یَخَافُ وَعٖیدِ

Okunuşu: Nahnü a‘lemü bimâ yekûlûne vemâ ente ‘aleyhim bicebbârin fezekkir bilkur’âni mey yehâfü ve‘îd.

Meali (Diyanet): Onların ne dediklerini biz daha iyi biliyoruz. Sen onları zorlamakla görevli değilsin, uyarımızı ciddiye alanlara Kur’an’ı durmadan oku!

Kâf suresinin bu âyetinde Hz. Peygamber için “onları zorlamakla görevli değilsin” buyrulur; Arapça metinde “cebbâr” kelimesi beşerî anlamda, zorlayıcı kişi karşılığında geçer.

Yâ Cebbâr Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua etmeyi bildirir; “Yâ Cebbâr” demek bu uygulamanın bir örneğidir. Âyet aşağıdadır.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

TDV’de aktarıldığına göre Abdullah b. Abbas’ın rivayetiyle Hz. Peygamber namazın iki secdesi arasındaki duada cebr kökünden gelen bir emir kalıbıyla niyazda bulunurdu: “Allahım!.. Dağınıklığımı toparla, bana dirlik düzenlik ihsan et!” (Tirmizî, Salât 95; İbn Mâce, İkāmetü’s-salât 23). Bu dua, cebbâr isminin “onarıp düzelten” yönüyle örtüşür.

Aynı maddede Hz. Ali’ye nispet edilen bir duada “Ey her kırılanı onaran (câbir) ve her güçlüğü kolaylaştıran!..” yakarışının yer aldığı da belirtilir; bu, nispet edilen bir rivayet olarak anılmaktadır.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Cebbâr ne demektir?

“Ey Cebbâr” anlamında Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre cebbâr, bozuk olanı ıslah edip onaran, her şeyi tasarrufu altına alan ve iradesini her durumda yürüten demektir.

Cebbâr kelimesi kötü bir anlam taşır mı?

İnsana nispet edildiğinde başkasına hak tanımayan, kibirli, zorba anlamında yergi ifade eder. Allah için kullanıldığında ise ıslah eden, onaran ve yüce olan anlamını taşır; buradaki cebir zulüm değil, zulmü ortadan kaldırmayı hedefler (TDV).

Cebbâr Kur’an’da kaç yerde geçer?

TDV’ye göre ikisi çoğul olmak üzere on âyette geçer. Allah’ın ismi olarak Haşr 59/23’tedir; diğer dokuz âyette beşerî ve olumsuz anlamdadır.

Cebbâr ismiyle bağlantılı bir dua var mıdır?

TDV’de, Hz. Peygamber’in iki secde arasında okuduğu “Allahım!.. Dağınıklığımı toparla, bana dirlik düzenlik ihsan et!” duası cebr kökünden gelen bir emir kalıbıyla aktarılır (Tirmizî, Salât 95; İbn Mâce, İkāmetü’s-salât 23).

Yâ Cebbâr diyerek yapacağınız duanın düzenini kendi niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Azîz ne demek? · Yâ Mütekebbir ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “CEBBÂR”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)