Yâ Alîm Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Alîm, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve “zaman ve mekân sınırı olmaksızın küçük büyük, gizli açık her şeyi en mükemmel şekilde bilen” anlamına gelir. Kur’an’da pek çok âyet “Allah her şeyi bilendir” sözüyle sona erer.

Bu sayfada ismin Arapça yazılışı, TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki anlamı, âyetleri ve duada kullanımı yer alıyor. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Alîm ismiyle dua etmek ve niyetinize uygun bir düzen kurmak isterseniz Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Alîm ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْعَلِيمُ

Alîm, “bir şeyi gerçek mahiyetiyle bilmek” anlamındaki ilm kökünden türeyen mübalağalı bir sıfattır. Okunuşu “el-Alîm”dir ve Arapça yazılışı yukarıdadır; Bakara 2/32’de ve Yâsîn 36/81’de geçer.

Yâ Alîm ne demek? Anlamı

TDV maddesinde alîm, duyular âlemine ve duyu ötesine ait bütün nesne ve olayları bilmek diye tanımlanır. Birçok âyetin sonundaki “Allah her şeyi bilendir” ifadeleri (örneğin Bakara 2/231, Nisâ 4/176, Mâide 5/97, En‘âm 6/101) bu anlamı pekiştirir. İsim Kur’an’da semî‘, hakîm, azîz, habîr, kadîr, halîm, şâkir ve fettâh gibi isimlerle birlikte kullanılır; en sık birliktelik semî‘ ve hakîm iledir.

Maddeye göre alîm, âlimden daha mübalağalı ve vurgulu bir anlam taşır. Fahreddin er-Râzî ilâhî ilmin insan ilminden farklarını sıralar: Allah bütün malûmatı tek ilimle bilir, ilmi malûmatın değişmesine göre değişmez, duyu ve düşünce yoluyla elde edilmemiştir, daimîdir ve sınırsızdır. Gazzâlî de insanın bilgisinin eşyaya bağlı olarak şekillendiğini, eşyanın Allah’ın bilgisine tâbi olduğunu belirtir.

İslâm inancına göre bilginin kaynağı Allah’tır; peygamberlere kitap ve hikmet indirmiş, insana akıl ve duyular vermiştir (Bakara 2/151, Nisâ 4/113, Alak 96/5, Nahl 16/78). Alîm, habîr, hasîb, şehîd, vâsi‘, latîf, muhsî ve muhît isimleriyle anlam yakınlığı taşır; hepsini kuşatan bir niteliktedir.

Kur’an’da Alîm ismi ve ilgili âyetler

Alîm ismi Kur’an’da birçok âyetin sonunda geçer. Aşağıda Bakara 2/29, Bakara 2/32 ve Yâsîn 36/81 verilmiştir.

Bakara sûresi 2/29

هُوَ الَّذٖی خَلَقَ لَكُمْ مَا فِی الْاَرْضِ جَمٖیعًا ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَٓاءِ فَسَوّٰیهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍؕ وَهُوَ بِكُلِّ شَیْءٍ عَلٖیمٌࣖ ﴿٢٩﴾

Meali (Bakara 2/29): Yeryüzünde ne varsa tamamını sizin için yaratan, sonra göğe yönelerek onları, yedi gök olarak tamamlayıp düzene koyan O’dur ve O, her şeyi hakkıyla bilmektedir.

Yerdeki her şeyin insan için yaratıldığını ve göklerin düzenlendiğini bildiren âyet, “O her şeyi bilir” sözüyle biter.

Bakara sûresi 2/32

قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَاؕ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ ﴿٣٢﴾

Meali (Bakara 2/32): “Seni tenzih ederiz! Bize öğrettiğinden başka hiçbir bilgimiz yoktur. En kâmil ilim ve hikmet sahibi şüphesiz sensin” cevabını verdiler.

Meleklerin, Allah’ın öğrettiğinden başka bilgileri olmadığını dile getirdikleri âyettir; “alîm” ve “hakîm” isimleri birlikte anılır.

Yâsîn sûresi 36/81

اَوَلَیْسَ الَّذٖی خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ بِقَادِرٍ عَلٰٓى اَنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْؕ بَلٰى وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلٖیمُ ﴿٨١﴾

Meali (Yâsîn 36/81): Gökleri ve yeri yaratan Allah onların benzerini yaratmaya kādir değil mi? Elbette öyledir. O eşsiz yaratıcıdır, her şeyi bilir.

Gökleri ve yeri yaratanın benzerlerini yaratmaya güç yetireceği sorusuna verilen cevapta Allah, “çok iyi bilen” olarak anılır.

Yâ Alîm zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde doksan dokuz ismin bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 bu isimlerle dua etmeyi ister; “Yâ Alîm” diye yönelmek bu emre uygundur.

İlimle ilgili bir niyet için Tâhâ 20/114’teki “Rabbim, ilmimi artır” sözü dua örneği olarak okunabilir; Bakara 2/32’deki melek sözü ise ilmin Allah’tan geldiğini ifade eden bir anıştır. Belirli bir okuma sayısı kaynaklarda bildirilmediği için sayı yazmıyoruz.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Tâhâ sûresi 20/114

فَتَعَالَى اللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّۚ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْاٰنِ مِنْ قَبْلِ اَنْ یُقْضٰٓى اِلَیْكَ وَحْیُهُؗ وَقُلْ رَبِّ زِدْنٖی عِلْمًا ﴿١١٤﴾

Meali (Tâhâ 20/114): Gerçekliğinde şüphe bulunmayan, her şeye hükümran olan Allah yüceler yücesidir. Sana vahyi tamamlanmadan Kur’an’ı okumada aceleci davranma ve “Rabbim! İlmimi arttır” de.

Âyetin sonundaki “Rabbim! İlmimi arttır” sözü, ilim isteyen bir duadır.

Sıkça sorulanlar

Yâ Alîm ne demek?

“Her şeyi, zaman ve mekân sınırı olmaksızın en mükemmel şekilde bilen” demektir.

Alîm ile âlim arasındaki fark nedir?

TDV maddesine göre alîm, âlimden daha mübalağalı ve vurgulu bir anlam içerir. Birçok müfessir ve kelâmcı arasında fark bulunduğunu söyler.

Alîm ismi hangi isimlerle birlikte geçer?

Semî‘, hakîm, azîz, habîr, kadîr, halîm, şâkir ve fettâh gibi isimlerle geçer.

Yâ Alîm diye nasıl dua edilir?

Niyet açıkça söylenerek “Yâ Alîm” diye yönelinir. İlim isteği için Tâhâ 20/114’teki dua âyetten bir örnektir.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna ile dua · Yâ Fettâh ne demek? · Yâ Musavvir ne demek?

Niyetinize göre görüşme

Alîm ismini de içeren bir dua düzenini, niyetinizi anlattığınız görüşmede birlikte belirleyebilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Bakara 2/29 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Bakara 2/32 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Yâsîn 36/81 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Tâhâ 20/114 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Alîm” maddesi
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır) (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)