Yâ Mütekebbir Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Mütekebbir, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre esmâ-i hüsnâ olarak “zâtının ve sıfatlarının mahiyeti bilinemeyecek kadar ulu” anlamına gelir. Duada “Yâ Mütekebbir” diye anılır.

Aynı kelime insanlar için kullanıldığında yergi taşır; bu sayfada farkı TDV’nin açıklamasıyla, Haşr 59/23 ve Mü’min 40/35 âyetleriyle ele alıyoruz. Haşr âyetinde yanında anılan Yâ Cebbâr ve sonraki âyette gelen Yâ Hâlık sayfalarına da bakabilirsiniz.

Yâ Mütekebbir diyerek yapacağınız duayı niyetinize göre düzenlemek istiyorsanız bunu doğrudan konuşabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Mütekebbir İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْمُتَكَبِّرُ

Okunuşu: el-Mütekebbir

TDV’ye göre mütekebbir, “büyük ve cüsseli, ulu ve yüce olmak” anlamındaki kiber kökünün “tefe‘‘ul” kalıbından türemiştir ve “büyük, ulu” demektir. Ebû İshak ez-Zeccâc, bu kalıbın “insanın kendisinde bulunmayan bir niteliği varmış gibi göstermesi” özelliği taşıdığını belirtir; Ebû Bekir İbnü’l-Arabî de mütekebbire “kendini büyük ve azametli, başkalarını ise hakir gören” anlamını verir.

Bu anlamlar yergi ifade eder ve Allah’tan başka varlıklar için söz konusudur. Esmâ-i hüsnâ olarak mütekebbir ise “zâtının ve sıfatlarının mahiyeti bilinemeyecek kadar ulu” anlamına gelir. Arapça yazılış Tirmizî’nin rivayet ettiği doksan dokuz isim listesinden alınmıştır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507).

Yâ Mütekebbir Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Mütekebbir, dokuz ilâhî ismin sıralandığı Haşr 59/23’te bunların sonuncusu olarak yer alır. Kiber kavramı ayrıca on sekiz âyette Allah’a nispet edilir. İsim, İbn Mâce ve Tirmizî’nin esmâ-i hüsnâ listesinde bulunur.

TDV’de aktarılan kutsî hadise göre Allah, azamet ve yüceliğin -kişiyi örten elbise gibi- kendi zâtına has olduğunu, bunlardan biri konusunda kendisine rakip çıkanı ateşe atacağını bildirmiştir (Müsned II, 248; Müslim, Birr 136; İbn Mâce, Zühd 16).

Maddeye göre her varlık sahip olduğu imkânlara kendisinden değil yaratıcının lutfuyla ulaşmıştır ve her yaratılmışın üstünde başka yaratılmışlar vardır; bütün izzet, şeref ve yüceliklere kendiliğinden sahip olan yegâne yüce varlık Allah’tır. Ebû Bekir İbnü’l-Arabî ilâhî tekebbürü “yaratılmışların sıfatlarından münezzeh olmak, azgın ve zalim insanları kahır ve galebesi altına almak” diye açıklar.

Gazzâlî’ye göre kullara yakışan tekebbür, mânevî hayatlarını olumsuz etkileyebilecek her türlü dünyevî nimeti hakir görüp ona tenezzül etmemektir; mütekebbir olmaya hak kazanan kimse hayvanların da ortak olabileceği her çeşit aşağı arzu ve hazzı hakir görebilen insandır. TDV, mütekebbiri zâtî-selbî sıfatlar grubunda sayar ve kebîr, alî, müteâlî, celîl ve kahhâr isimleriyle anlam yakınlığı içinde olduğunu belirtir.

Kur’an’da Mütekebbir İsminin Geçtiği Âyetler

Aşağıda Mütekebbir isminin geçtiği veya isimle doğrudan ilgili 2 âyet yer alıyor. Arapça metin ve meal Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an-ı Kerim Platformu’ndan (Kur’an Yolu meali) alınmıştır; Latin harfli okunuş Muhammet Abay çeviriyazısından sadeleştirilerek verilmiştir, yardımcı niteliktedir ve asıl esas Arapça metindir.

Haşr Suresi 23. Âyet (59/23)

هُوَ اللّٰهُ الَّذٖی لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزٖیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُؕ سُبْحَانَ اللّٰهِ عَمَّا یُشْرِكُونَ

Okunuşu: Hüve’llâhü’llezî lâ ilâhe illâ hû. elmelikü’lkuddûsü’sselâmü’lmü’minü’lmüheyminü’l‘azîzü’lcebbâru’lmütekebbir. sübhâne’llâhi ‘ammâ yüşrikûn.

Meali (Diyanet): O, kendisinden başka tanrı olmayan Allah’tır; egemenliğin mutlak sahibidir, her türlü eksiklikten uzaktır, esenlik verendir, güven sağlayan ve kendisine güvenilendir, görüp gözeten ve yönetendir, üstündür, iradesine sınır yoktur, büyüklükte eşi olmayandır. Allah onların yakıştırdıkları ortaklardan tamamıyla münezzehtir.

Mütekebbir bu âyette sayılan isimlerin sonuncusudur; ardından Allah’ın ortak koşulanlardan münezzeh olduğu bildirilir.

Mü’min (Gâfir) Suresi 35. Âyet (40/35)

اَلَّذٖینَ یُجَادِلُونَ فٖٓی اٰیَاتِ اللّٰهِ بِغَیْرِ سُلْطَانٍ اَتٰیهُمْؕ كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ الَّذٖینَ اٰمَنُواؕ كَذٰلِكَ یَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ

Okunuşu: Ellezîne yücâdilûne fî âyâti’llâhi bigayri sültânin etâhüm. kebüra makten ‘inde’llâhi ve‘inde’llezîne âmenû. kezâlike yatbe‘u’llâhü ‘alâ külli kalbi mütekebbirin cebbâr.

Meali (Diyanet): Onlar, kendilerine ulaşmış kesin bir kanıt olmadan Allah’ın âyetleri hakkında tartışmaya girişirler. Bu tutum, gerek Allah yanında gerekse inananlar yanında büyük bir nefrete sebep olur. Allah, kendini beğenmiş her zorbanın kalbini işte böyle mühürler.”

Mü’min (Gâfir) suresinin bu âyetinde “mütekebbir” ve “cebbâr” kelimeleri bir kalbin sıfatı olarak, olumsuz beşerî anlamda geçer; Diyanet meali bunu “kendini beğenmiş zorba” diye karşılar. Aynı kelimenin Allah için ve kullar için farklı anlam taşıdığı TDV’de de vurgulanır.

Yâ Mütekebbir Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua etmeyi bildirir; “Yâ Mütekebbir” demek bu uygulamanın bir örneğidir. Âyet aşağıdadır.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

İsim, Tirmizî ve İbn Mâce’nin listelerinde yer alır (Deavât 82; Duâ 10); TDV bu isme özel bir dua metni aktarmaz. Zikirde ismin “mahiyeti kavranamayacak kadar ulu” anlamı hatırlanır.

Kullar için tekebbür yergi konusu olduğundan, Gazzâlî’nin yorumuna göre kulun bu isimden payı, ruhunu olumsuz etkileyecek dünyevî nimetleri ve aşağı arzuları küçük görmektir.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Mütekebbir ne demektir?

“Ey Mütekebbir” anlamında Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre esmâ-i hüsnâ olarak zâtının ve sıfatlarının mahiyeti bilinemeyecek kadar ulu olan demektir.

Mütekebbir kelimesi insan için de kullanılır mı?

Kullanılır ancak yergi ifade eder: kendini büyük ve azametli, başkalarını hakir gören anlamındadır. TDV, bu anlamların Allah’tan başka varlıklar için söz konusu olduğunu belirtir.

Kutsî hadis mütekebbirle ilgili ne der?

TDV’de aktarılan kutsî hadise göre azamet ve yücelik Allah’ın zâtına hastır; bunlardan biri konusunda O’na rakip çıkan ateşe atılacaktır (Müslim, Birr 136).

Mütekebbir hangi isimlerle yakın anlamlıdır?

TDV, mütekebbirin kebîr, alî, müteâlî, celîl ve kahhâr isimleriyle anlam yakınlığı içinde olduğunu kaydeder.

Yâ Mütekebbir diyerek yapacağınız duanın düzenini kendi niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Cebbâr ne demek? · Yâ Hâlık ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “MÜTEKEBBİR”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)