Yâ Kâbıd Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Kâbıd, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde “Kābız” başlığıyla yer alır ve Allah’a nisbet edildiğinde “rızkı daraltan; canlıların ruhunu alıp hayatlarına son veren” anlamında kullanılır.

Bu isim tek başına değil, karşıtı bâsıt ile birlikte düşünülür. Bu sayfada Arapça yazılışını, anlamını, ilgili âyetleri ve duada kullanımını bulacaksınız. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Kâbıd ismiyle dua etmek ve niyetinize uygun bir düzen kurmak isterseniz Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Kâbıd ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْقَابِضُ

Kâbıd (Kābız), “almak, tutmak, avucunda tutmak, daraltmak” anlamlarındaki kabz kökünden türeyen bir isimdir. Okunuşu “el-Kâbıd” ya da “el-Kābız”dır ve Arapça yazılışı yukarıdadır. TDV maddesine göre kābız kelimesi Kur’an’da geçmez; kabz kavramı dokuz yerde yer alır.

Yâ Kâbıd ne demek? Anlamı

TDV maddesi, kabz kavramının Allah’a nisbet edildiği dört yeri sayar: Kabz ve bast fiillerinin birlikte geçtiği Bakara 2/245, gölgenin yavaş yavaş kısaltılmasını anlatan Furkân 25/45-46 ve kıyamet gününde bütün yeryüzünün O’nun avucunda olacağını bildiren Zümer 39/67.

Âlimler kābız ile bâsıtın karşıt anlamlı olsa da birbirini dengelediğini, bu yüzden birlikte kullanılması gerektiğini vurgulamıştır; hâfıd-râfi‘ ve muiz-müzil isimleri de aynı durumdadır. Mâtürîdî, kābızı “rızkı daraltan” diye açıklar ve sebebini taşkınlığın önlenmesi olarak gösterir. Râgıb el-İsfahânî kabz ve bastı, bazen vermek bazen vermemek, bazen toplamak bazen dağıtmak diye anlatır.

Kuşeyrî ise bu iki ismi, kalpleri bilgisizlik ve gaflet sebebiyle daraltan, ilim ve mârifet yoluyla genişleten diye yorumlar ve kabz ile bastın kalbin havf ve recâ hali olabileceğini söyler. Kābız, Allah’ın fiilî sıfatları arasında sayılır.

Kur’an’da Kâbıd ismi ve ilgili âyetler

Kâbıd ismi Kur’an’da isim olarak geçmez; kabz fiili Bakara 2/245’te Allah’a nisbet edilir. Aşağıda TDV maddesinin saydığı üç yerden dört âyet verilmiştir.

Bakara sûresi 2/245

مَنْ ذَا الَّذٖی یُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا فَیُضَاعِفَهُ لَهُٓ اَضْعَافًا كَثٖیرَةًؕ وَاللّٰهُ یَقْبِضُ وَیَبْصُۣطُࣕ وَاِلَیْهِ تُرْجَعُونَ ﴿٢٤٥﴾

Meali (Bakara 2/245): Kim Allah’a güzel (karşılık beklemeden) bir borç verirse Allah da bunu kat kat fazlasıyla öder. Daraltan da genişleten de Allah’tır ve O’na döndürüleceksiniz.

Âyet, Allah’ın “daraltıp genişlettiğini” ve herkesin O’na döneceğini bildirir; kabz ve bast fiilleri yan yana gelir.

Furkân sûresi 25/45

اَلَمْ تَرَ اِلٰى رَبِّكَ كَیْفَ مَدَّ الظِّلَّۚ وَلَوْ شَٓاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًاۚ ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَیْهِ دَلٖیلًاۙ ﴿٤٥﴾

Meali (Furkân 25/45): Rabbinin gölgeyi nasıl uzattığını görmedin mi? Eğer dileseydi onu elbet hareketsiz de kılardı. Sonra güneşi gölgeye yol gösterici kılmışızdır.

Gölgenin uzatılması ve ardından güneşin ona delil kılınması anlatılır.

Furkân sûresi 25/46

ثُمَّ قَبَضْنَاهُ اِلَیْنَا قَبْضًا یَسٖیرًا ﴿٤٦﴾

Meali (Furkân 25/46): Sonra da onu yavaş yavaş kendimize çekmekteyiz.

Ardından gölgenin Allah tarafından yavaş yavaş kendine çekilmesi bildirilir; TDV bu çekilmeyi kabz kavramının örneği sayar.

Zümer sûresi 39/67

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖࣗ وَالْاَرْضُ جَمٖیعًا قَبْضَتُهُ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمٖینِهٖؕ سُبْحَانَهُ وَتَعَالٰى عَمَّا یُشْرِكُونَ ﴿٦٧﴾

Meali (Zümer 39/67): Onlar Allah’ı gereği gibi takdir edip tanımadılar. Kıyamet gününde bütün dünya O’nun avucundadır; gökler de O’nun kudret elinde dürülüp bükülmüştür. Allah, müşriklerin koştukları ortaklardan uzaktır ve yücedir.

Kıyamet gününün anlatıldığı âyette yeryüzünün tamamı Allah’ın avucunda, gökler de sağ elinde dürülmüş olarak tasvir edilir.

Yâ Kâbıd zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde doksan dokuz ismin bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 bu isimlerle dua etmeyi ister. Kâbıd ismi bâsıt ile birlikte anılmalıdır; çünkü kabz tek başına kullanılan bir anış değil, dengeyi bildiren bir ismin yarısıdır.

Bu iki ismi birlikte anan kişi hem daralmanın hem genişlemenin Allah’ın elinde olduğunu düşünerek dua eder. Belirli bir okuma sayısı kaynaklarda bildirilmediği için sayı yazmıyoruz.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Sıkça sorulanlar

Yâ Kâbıd ne demek?

“Rızkı daraltan, tutan; canlıların ruhunu alan” demektir. Kök anlamı “almak, tutmak, daraltmak”tır.

Kâbıd mı Kābız mı doğrudur?

İkisi de aynı ismin okunuşudur. TDV İslâm Ansiklopedisi maddeyi “Kābız” başlığıyla verir.

Kâbıd ismi Kur’an’da geçer mi?

Kābız kelimesi geçmez. Kabz kavramı dokuz yerde, Allah’a nisbetle dört yerde geçer: Bakara 2/245, Furkân 25/45-46 ve Zümer 39/67.

Kâbıd neden bâsıt ile birlikte anılır?

TDV’ye göre karşıt anlamlı iki isim birbirini dengeler ve tamamlar; bu yüzden birlikte kullanılmaları gerektiği vurgulanır.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna ile dua · Yâ Bâsıt ne demek? · Yâ Hâfıd ne demek?

Niyetinize göre görüşme

Kâbıd ve Bâsıt isimlerini içeren bir dua düzenini, niyetinizi anlattığınız görüşmede birlikte belirleyebilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Bakara 2/245 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Furkân 25/45 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Furkân 25/46 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Zümer 39/67 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Kābız” maddesi
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır) (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)