Yâ Mukît Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Mukît, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “bedenlerin ve ruhların gıdasını veren, gücü yetip koruyan” demektir.

Sayfada ismin Arapça yazılışı, kökü, TDV’deki açıklaması, Kur’an’da geçtiği tek âyet ve aynı kökten kelimenin geçtiği ikinci bir âyet yer alıyor. Anlam çevresini görmek için Yâ Rezzâk ve Yâ Bâsıt sayfalarına da bakabilirsiniz.

Mukît ismiyle rızık ve geçim konusunda dua etmek istiyorsanız duanın düzenini niyetinize göre birlikte kurabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Mukît İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْمُقِيتُ

Okunuşu: el-Mukît

TDV’ye göre mukît, “korumak, birine hayatiyetini sürdürecek kadar gıda vermek; gücü yetmek” anlamlarındaki kavt (kıyâte) kökünün if‘âl kalıbından türemiştir.

Râgıb el-İsfahânî’nin de içinde bulunduğu bir grup dilci âlime göre mukîtın asıl anlamı “koruyup himaye eden”dir; çünkü hayatı sürdürecek gıdayı vermek, birini koruyup yaşatmanın vazgeçilmez sonucudur.

Yâ Mukît Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Mukît ismi Kur’an’da yalnız bir âyette geçer: Nisâ 4/85. Âyette güzel bir işe aracılık edenin payı olacağı bildirildikten sonra “Allah her şeye güç yetiren ve gözetleyip koruyandır” denir (TDV, Nisâ 4/84-85 bağlamında). Taberî, mukît kelimesine burada “muktedir” anlamını vermiştir.

Fussılet 41/10’da isim geçmez, ama aynı kökten gelen akvât (besinler) kelimesiyle Allah’ın canlılar için çeşitli gıda imkânları yerleştirdiği anlatılır. TDV bu âyeti ismin kökünü göstermek için anar.

Esmâ-i hüsnâ şârihleri ismi daha çok “bedenlerin ve dolayısıyla ruhların gıdasını veren” diye açıklamıştır. Halîmî, Allah’ın canlıları birbirini besleyecek bir düzenle yarattığını söyler. Kuşeyrî ise insanların ve diğer canlıların gıdasının yiyecek ve içecek, meleklerin gıdasının tâat ve tesbih, ruhların gıdasının da nesne ve olayların mahiyetini kavrayıp akletmek olduğunu belirtir.

TDV, mukîtı “bedenlerin ve ruhların gıdasını veren” anlamıyla fiilî, “güç yetiren” anlamıyla zâtî-sübûtî sıfatlar içinde sayar. İlk anlamıyla bâsıt, kābız, latîf, rezzâk, muğnî ve muhyî; ikinci anlamıyla kādir, kavî, metîn ve muktedir isimleriyle yakınlığı vardır. “Koruyup gözeten” anlamı alınırsa hafîzle de ilişkilidir.

Kur’an’da Mukît İsminin Geçtiği Âyetler

Mukît ismi yalnız Nisâ 4/85’te geçer. Fussılet 41/10 ise aynı kökten kelimeyi içerdiği için TDV’nin andığı ikinci âyettir; isim orada geçmez. İkisi de Arapça metin, okunuş ve Diyanet mealiyle aşağıdadır.

Nisâ Suresi 85. Âyet (4/85)

مَنْ یَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً یَكُنْ لَهُ نَصٖیبٌ مِنْهَاۚ وَمَنْ یَشْفَعْ شَفَاعَةً سَیِّئَةً یَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَاؕ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ مُقٖیتًا

Okunuşu: Mey yeşfa‘ şefâ‘aten hasenetey yekül lehû nesîbüm minhâ. vemey yeşfa‘ şefâ‘aten seyyietey yekül lehû kiflüm minhâ. vekâne’llâhü ‘alâ külli şey’im mükîtâ.

Meali (Diyanet): Kim güzel bir işe aracılık ederse ondan kendisi için bir nasip olur; kim de kötü bir işe aracılık ederse onun da buna denk bir payı olur. Allah her şeyi koruyup hakkını vermektedir.

Âyetin sonunda Allah’ın her şeye güç yetirdiği ve her şeyi koruyup hakkını verdiği bildirilir; Diyanet mealindeki “koruyup hakkını vermek” ifadesi mukîtın karşılığıdır.

Fussılet Suresi 10. Âyet (41/10) (kök bakımından)

وَجَعَلَ فٖیهَا رَوَاسِیَ مِنْ فَوْقِهَا وَبَارَكَ فٖیهَا وَقَدَّرَ فٖیهَٓا اَقْوَاتَهَا فٖٓی اَرْبَعَةِ اَیَّامٍؕ سَوَٓاءً لِلسَّٓائِلٖینَ

Okunuşu: Vece‘ale fîhâ ravâsiye min fevkihâ vebârake fîhâ vekaddera fîhâ akvâtehâ fî erbe‘ati eyyâm. sevâel lissâilîn.

Meali (Diyanet): Arz üzerinde sarsılmaz dağlar oturttu, orayı bereketli hale getirdi; gerekli besinlerini orada -bunlara ihtiyacı olan varlıklar için eşit derecede olmak üzere- uygun ölçülerle yarattı. (Bütün bunlar) dört günde oldu.

Fussılet 10’daki “gerekli besinlerini yarattı” cümlesi, Arapçada akvâtehâ kelimesine dayanır. Bu kelime mukîtla aynı kök ailesindendir; isim burada geçmez.

Yâ Mukît Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua edilmesini bildirir. Rızık ve geçim konusunda “Yâ Mukît” diye seslenmek bu çağrının bir örneğidir.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Rızık duası (Buhârî 6460)

اللَّهُمَّ ارْزُقْ آلَ مُحَمَّدٍ قُوتًا

Okunuşu: Allâhümme’rzuk âle Muhammedin kūtâ.

Anlamı: Allahım! Muhammed’in ailesine yetecek kadar rızık ver.

Bu dua Ebû Hüreyre’den rivayet edilmiştir; Buhârî’nin Rikāk bölümünde yer alır (sunnah.com’da 6460). TDV, aynı duayı mukît ismiyle ilişkili örnek olarak aktarır.

TDV, Hz. Peygamber’in rızık duasını aktardıktan sonra mukît sıfatının burada bir fiil aracılığıyla zât-ı ilâhiyyeye nisbet edildiğini belirtir. Mukît ismi Tirmizî’nin listesinde de yer alır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507).

Sıkça Sorulanlar

Yâ Mukît ne demektir?

“Ey Mukît” diye Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre mukît, bedenlerin ve ruhların gıdasını veren, gücü yetip koruyan demektir.

Mukît ismi Kur’an’da nerede geçer?

Yalnız Nisâ 4/85’te. Fussılet 41/10’da ise aynı kökten akvât (besinler) kelimesi bulunur.

Mukît ile hafîz aynı mıdır?

Aynı değillerdir, ancak ilişkilidir. TDV, mukîtın “koruyup gözeten” anlamında alındığı takdirde hafîz ismiyle ilişkili olacağını belirtir.

Mukît ismi yalnız yiyecekle mi ilgilidir?

TDV’ye göre hayır. “Bedenlerin ve ruhların gıdasını veren” anlamının yanında “güç yetiren” anlamı da vardır. Kuşeyrî’nin açıklamasında ruhların gıdası, nesne ve olayların mahiyetini kavrayıp akletmektir.

Yâ Mukît diyerek yapacağınız duayı niyetinize göre düzenlemek isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Rezzâk ne demek? · Yâ Bâsıt ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Esmaül Hüsna anlamları · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “MUKĪT”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Buhârî 6460, sunnah.com: “Allahım! Muhammed’in ailesine yetecek kadar rızık ver” duası
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)