Yâ Bâis Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Bâis, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve en çok “ölüleri dirilten” anlamıyla bilinir. Kökündeki “harekete geçirmek, uykudan uyandırmak, göndermek” mânaları sayesinde yeniden başlamayı ve görevlendirmeyi de akla getirir.

Bu yazıda ismin Arapça yazılışı, TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki açıklaması, Kur’an’da aynı kökten geçen âyetler ve duada kullanımı bir arada yer alıyor. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Bâis ismini anarak yeniden başlamak ve umudunuzu tazelemek niyetindeyseniz, bu niyete uygun bir dua düzenini Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alarak kurabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Bâis ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْبَاعِثُ

Bâis, “harekete geçirmek, bir tarafa yöneltip göndermek, bir işle görevlendirmek; uykudan uyandırmak, diriltmek” anlamındaki ba‘s kökünden türemiştir. Okunuşu “el-Bâis”tir ve Arapça yazılışı yukarıdadır. TDV maddesine göre bâis kelimesi Kur’an’da isim olarak geçmez; buna karşılık aynı kökten türeyen elliyi aşkın kelime Allah’a nisbet edilir.

Yâ Bâis ne demek? Anlamı

TDV maddesinde bâis, esmâ-i hüsnâ içinde daha çok “ölüleri dirilten” anlamında kullanılan ve fiilî sıfatlar grubunda yer alan bir isim olarak tanıtılır. Bu anlamı muhyî ve câmi‘ isimleri de teyit eder.

Râgıb el-İsfahânî kökte “nesnelerin, cinslerin ve türlerin yoktan var edilmesi” anlamının bulunduğunu söyler. Abdülkāhir el-Bağdâdî ise ölüleri diriltmeyi, peygamber göndermeyi ve canlıları harekete geçirmeyi bu kökün temel mânaları sayar. Gazzâlî, ba‘s kökünün yalnızca âhiretteki ikinci yaratılışı değil, ilk yaratılıştan sonraki birçok yaratmayı da anlatabileceğini belirtir.

Madde, bilgisizliği ölüme benzeten Fâtır 35/22’ye işaret ederek şu yorumu da aktarır: Ölüm sayılan bilgisizliği giderip yerine hayatı simgeleyen bilgiyi koymak, bu ismin bir tecellisi olarak görülebilir. Bâis, Tirmizî’nin rivayet ettiği doksan dokuz isim listesinde ve İbn Mâce’nin listesinde de yer alır.

Bâis ismi ve Kur’an’daki kök kullanımları

Bâis kelimesi Kur’an’da geçmez. Aşağıdaki âyetlerde ise aynı ba‘s kökünden fiiller Allah’a nisbet edilir; TDV maddesi de ismi bu kullanımlar üzerinden açıklar.

Hac sûresi 22/7

وَاَنَّ السَّاعَةَ اٰتِیَةٌ لَا رَیْبَ فٖیهَاۙ وَاَنَّ اللّٰهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ ﴿٧﴾

Meali (Hac 22/7): Kıyamet vakti şüphe yok ki gelip çatacaktır ve Allah kabirde yatanları diriltecektir.

“Yeb‘asu” fiili, Allah’ın kabirdekileri diriltmesini anlatır. İsmin “ölüleri dirilten” anlamı bu kullanıma dayanır.

Yâsîn sûresi 36/52

قَالُوا یَا وَیْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا𐻽ۘ هٰذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمٰنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ ﴿٥٢﴾

Meali (Yâsîn 36/52): Derler ki: “Vay başımıza gelenler! Bizi yattığımız yerden kim diriltip kaldırdı? Rahmânın vaad ettiği işte bu! Peygamberler gerçekten doğru söylemişler!”

Kabirlerinden kaldırılanların “Bizi yattığımız yerden kim diriltip kaldırdı?” sözünde “be‘asenâ” fiili geçer; burada da kök, diriltme anlamındadır.

Cum‘a sûresi 62/2

هُوَ الَّذٖی بَعَثَ فِی الْاُمِّیّٖنَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ اٰیَاتِهٖ وَیُزَكّٖیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَࣗ وَاِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفٖی ضَلَالٍ مُبٖینٍۙ ﴿٢﴾

Meali (Cum‘a 62/2): Ümmîlere kendi içlerinden, onlara âyetlerini okuyacak, onları arındıracak, onlara kitabı ve hikmeti öğretecek bir elçi gönderen O’dur. Oysa onlar daha önce apaçık bir sapkınlık içindeydiler.

Aynı kök bu âyette “göndermek” anlamındadır: Allah, ümmîlere kendi içlerinden bir elçi göndermiştir. TDV’nin saydığı “göndermek, görevlendirmek” mânasının Kur’an’daki örneklerinden biridir.

Yâ Bâis zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde doksan dokuz ismin bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 bu isimlerle dua etmeyi ister; “Yâ Bâis” diye yönelmek de bunun bir örneğidir.

Bâis; diriltmeyi, uyandırmayı ve görevlendirmeyi anlattığı için dua eden kişi bu anlamı niyetine katar ve ismi, anlamını düşünerek anar. Kaynaklarda belirli bir okuma sayısı bildirilmediği için sayı yazmıyoruz.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Sıkça sorulanlar

Yâ Bâis ne demek?

“Ölüleri dirilten, harekete geçiren, gönderen” demektir. Kök anlamı ba‘s; harekete geçirmek, uykudan uyandırmak ve diriltmektir.

Bâis ismi Kur’an’da geçer mi?

İsim olarak geçmez. TDV’ye göre aynı kökten türeyen elliyi aşkın kelime Allah’a nisbet edilir; Hac 22/7 ve Yâsîn 36/52 bunlardan ikisidir.

Bâis hangi isimlerle birlikte düşünülür?

TDV maddesi muhyî ve câmi‘ isimlerinin bu anlamı teyit ettiğini söyler; mübdi‘ ve muîd isimleri de yaratma ve yeniden diriltme konusunda ilişkilidir.

Yâ Bâis diye nasıl dua edilir?

İsmin anlamı düşünülerek niyet açıkça söylenir; dua A‘râf 7/180’deki emre dayanır. Kaynaklarda bir sayı verilmediği için sayı belirtmiyoruz.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna anlamları · Esmaül Hüsna ile dua · Yâ Muhyî ne demek? · Yâ Muîd ne demek?

Niyetinize göre görüşme

Bâis ismini de içeren bir dua düzenini, yeniden başlama niyetinizi anlattığınız görüşmede birlikte belirleyebilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Hac 22/7 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Yâsîn 36/52 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Cum‘a 62/2 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Bâis” maddesi
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır) (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)