Son güncelleme: Ekim 6, 2026
“Havas ilmi caiz mi?” sorusunun cevabı, havas ilminin neyi kastettiğine bağlıdır. Bu yazıda TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki Havâssü’l-Kur’ân maddesine dayanarak konuyu özetliyoruz.
Havâssü’l-Kur’ân nedir?
Havâssü’l-Kur’ân, Kur’an’ın özelliklerini, yani bir şeyde bulunup başkasında bulunmayan hâl ve tesirleri ifade eder. Bazı ayetlerin şifa olduğu bildirilir; Mü’min suresinin başındaki üç ayeti ve Ayetel Kürsi’yi sabah okuyanın akşama kadar korunacağına dair rivayet de bu alanda anılır.
Tarihçe
Sonraki dönem âlimleri bu disiplinin İslam kültürüne sonradan girdiğini savunur; İbn Haldun Kur’an ilimleri arasında havâssü’l-Kur’ân’a yer vermemiştir. Bu alanın bilinen eserleri arasında Ahmed b. Ali el-Bûnî’nin Şemsü’l-maârifi’l-kübrâsı, Yâfiî’nin ed-Dürrü’n-nazîm’i ve İbnü’l-Haşşâb’ın eseri sayılır.
Âlimlerin yaklaşımı
Zerkeşî, bu konudaki rivayetlerden sonra kişinin samimiyetle Allah’a yönelip O’nun kitabı üzerinde düşünerek kalbini güzelleştirmesi gerektiğini vurgulamıştır. Aynı maddede tılsım ve büyü iddialarının dinen geçersiz görüldüğü belirtilir. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, Havâssü’l-Kur’ân.
Dua ve Kur’an okumak
Kur’an’dan ayet ve sure okuyarak dua etmenin dayanağı hadislerde yer alır: Ebû Saîd el-Hudrî’nin Fâtiha ile rukye yaptığı rivayet (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 9), yatarken Ayetel Kürsi okumak (Buhârî, Vekâlet 10) ve Muavvizeteyn’i okuyup üflemek (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 14).
Sonuç
Kaynaklara göre Kur’an, dua ve zikir temelli uygulamalar İslami geleneğin parçasıdır. Hizmetlerimiz bu çerçevede, Kur’an ayetleri, dua ve zikir temelinde sunulur. Havas ilmi nedir yazımızda konuyu daha geniş anlattık.
İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Havas ilmi büyü müdür?
Havâssü’l-Kur’ân, Kur’an’ın özelliklerini ifade eden bir terimdir. Sihir ise Kur’an’da Bakara 102 ve Felak 4. ayetlerde geçer ve Diyanet Kurulu fetvasında büyük günahlar arasında sayılır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin Havâssü’l-Kur’ân maddesinde de tılsım ve büyü iddiaları dinen geçersiz görülür. Kaynaklar: Havâssü’l-Kur’ân, Diyanet Kurulu fetvası. Dua ile ilgili ayrıntı için havas ilmi duaları yazımıza bakabilirsiniz.
Havas ve Havâssü’l-Kur’ân
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre havâs, “bir şeyde bulunup başkasında bulunmayan hâl, kuvvet, tesir, özellik” anlamındaki hâssa sözcüğünün çoğuludur. Havâssü’l-Kur’ân, Kur’an’daki bazı kelime, ayet ve surelerin belli bir tertiple okunması veya yazılması halinde niyete uygun sonuç veren özelliklerinden söz eden bir disiplin ve onun literatürüdür. Bu yaklaşım, ilk dönemlerden itibaren Bâbil, Mısır, Yunan, Hint, yahudi ve hıristiyan kültürlerindeki benzer ilimlerle ilgilenmeye yol açmıştır. Sonraki dönem âlimleri bu disiplinin İslâm kültürüne sonradan girdiğini savunur; İbn Haldûn Kur’an ilimleri içinde havâssü’l-Kur’ân’a yer vermemiştir.
Şifa ayetleri nasıl yorumlanır?
Kur’an’ın şifa olduğunu bildiren ayetlerde (Yûnus 10/57; İsrâ 17/82; Fussılet 41/44) şifa sözcüğü iman, mev‘iza, rahmet ve hidayet sözcükleriyle birlikte kullanılır; Yûnus 10/57’de “gönüllerdekine şifa” denir. Hadis literatüründe Kur’an’ın şifa olduğu (İbn Mâce, Tıb 7, 28), nazara karşı okunmasının şifa sağlayacağı (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 10, 14; Tıb 32, 34-35, 39, 41) ve Mü’min suresinin başından üç ayet ile Ayetel Kürsi’yi sabah okuyanın akşama kadar, akşam okuyanın sabaha kadar korunacağı (Dârimî, Fezâilü’l-Kur’ân 14; Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân 2) bildirilir. Ansiklopediye göre bu rivayetlerin senet yönünden durumu incelenmeye muhtaçtır; bir kısmının sahih olduğu belirlense bile bu işlemi dua ve niyaz anlamında düşünüp ötesine yormamak gerekir. Samimiyet ve ihlâsla yapılan dua Allah katında kabul görür. Kaynak: Havâssü’l-Kur’ân.
Mezhep imamlarının rukyeye bakışı
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre mezhep imamları şirke ve istismara götürmeyen rukyede sakınca görmemiştir. Hanefî fakihleri şifayı Allah’ın verdiğine inanıldığı takdirde rukyede sakınca bulunmadığını söylemiştir. İbnü’l-Esîr ve İbn Hacer, Allah’ın kelâmı, isim veya sıfatlarıyla yapılması, Arapça olması ve faydanın Allah’tan umulması durumunda rukyenin câiz olduğunu belirtir. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, Rukye.
