Yâ Celîl Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Celîl, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Allah’a nisbet edildiğinde “hiçbir kayıt ve kıyas kabul etmeksizin azamet sahibi, kadrü kıymeti ve mertebesi en yüce olan” anlamına gelir.

Celîl, Kur’an’da bu şekliyle değil “zü’l-celâl” tamlamasıyla geçer. Sayfada bu durum, ismin kökü ve TDV’deki beş anlam açıklamasıyla birlikte anlatılıyor. Yâ Melik ve Yâ Kuddûs sayfaları konunun devamı olarak okunabilir.

Yâ Celîl diyerek dua etmek ve bu duayı kendi niyetinize göre kurmak istiyorsanız bunu doğrudan konuşabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Celîl İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْجَلِيلُ

Okunuşu: el-Celîl

TDV’ye göre celîl, “azamet sahibi, büyük, yüce ve münezzeh olmak; uzun ömürlü olmak” anlamlarına gelen celâl (veya celâle) kökünden türemiş bir sıfattır.

Kur’an’da celîl biçimiyle değil, “zü’l-celâl” (celâl sahibi) tamlamasıyla iki âyette yer alır: Rahmân 55/27 ve 55/78. TDV, bu tamlamanın aynı muhtevayı taşıdığını belirtir.

Yâ Celîl Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

TDV maddesi celîlin muhtevasını beş başlıkta ele alır. Birincisi, Allah’ın zâtını sıfatlarından soyutlamanın mümkün olmadığını, ayrıca sıfatlarının yaratılmışlara benzetilemeyeceğini ifade etmesidir. Allah, duyularla idrak edilmekten ve mahiyetinin akılla kavranmasından da münezzehtir.

İkinci anlamda “faîl” kalıbındaki sıfat “mef‘ûl” anlamında da kullanılabildiğinden celîl, “kendisine tâzim edilen, ulûhiyyeti ve aşkınlığı benimsenen” demek olabilir. Üçüncüsünde celâlin “uzun ömürlü oluş” anlamı, zamandan münezzeh olan Allah için “varlığının başlangıcı olmama” (kıdem) anlamına dönüşür. Bu üç anlamıyla celîl, zâtî isimler ve tenzîhî sıfatlar grubuna girer.

Dördüncü anlam “müminleri yücelten, amellerini kabul edip mükâfatlarını arttıran”, beşincisi “bol bol veren, lutufta bulunan”dır. Bu son iki anlamıyla celîl, Allah’ın kâinat ve insanla ilgili isimleri ile fiilî sıfatları grubunda yer alır.

TDV’ye göre kebîr, celîl ve azîm yakın anlamlı isimlerdir; kebîr Allah’ın zâtının, celîl sıfatlarının, azîm ise hem zâtın hem sıfatların kemâlini ifade etmek için kullanılmıştır. Gazzâlî’nin belirttiği gibi anlamı yakın isimler tekrar değildir; kullanıldıkları alanlar aralarındaki farkı oluşturur.

Kur’an’da Celîl İsminin Geçtiği Âyetler

Celîl isminin kendisi Kur’an’da geçmez; ona kaynaklık eden “zü’l-celâl” tamlaması Rahmân suresinde iki yerde bulunur. İki âyet de aşağıda Arapça metin, okunuş ve Diyanet mealiyle verilmiştir.

Rahmân Suresi 27. Âyet (55/27) (zü’l-celâl tamlaması)

وَیَبْقٰى وَجْهُ رَبِّكَ ذُوالْجَلَالِ وَالْاِكْرَامِۚ

Okunuşu: Veyebkâ vechü rabbike zü’lcelâli vel’ikrâm.

Meali (Diyanet): Azamet ve kerem sahibi rabbinin zâtı ise bâki kalır.

Rahmân 27’de Rabbin “azamet ve kerem sahibi” olarak anılması Arapçada zü’l-celâli ve’l-ikrâm tamlamasıdır; celîl ismi bu celâl kökünden gelir.

Rahmân Suresi 78. Âyet (55/78) (zü’l-celâl tamlaması)

تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِی الْجَلَالِ وَالْاِكْرَامِ

Okunuşu: Tebârake’smü rabbike zi’lcelâli vel’ikrâm.

Meali (Diyanet): Azamet ve kerem sahibi rabbinin adı ne yücedir!

Rahmân suresi aynı tamlamayla biter ve Rabbin adının yüceliğini anlatır.

Yâ Celîl Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180’e göre güzel isimlerle dua edilir. “Yâ Celîl” diye seslenmek, bu çağrının bir örneğidir.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Celîl ismi hem İbn Mâce’nin hem Tirmizî’nin listesinde yer alır (Duâ 10; Deavât 82; sunnah.com’da 3507). TDV bu isme bağlı özel bir dua metni aktarmaz.

Allah için kullanılan saygı ifadesi “azze ve celle”deki celle, celîl isminin fiil biçimidir. TDV, celle ile azîzin fiili olan azze’nin birlikte İslâmî metinlerde Allah’ı tâzim için en çok kullanılan cümlelerden biri olduğunu kaydeder.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Celîl ne demektir?

“Ey Celîl” diye Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre celîl, azamet sahibi, kadrü kıymeti ve mertebesi en yüce olan demektir.

Celîl ismi Kur’an’da geçer mi?

Bu şekliyle geçmez. Aynı kökten “zü’l-celâl” tamlaması Rahmân 55/27 ve 55/78’de yer alır.

Kebîr, celîl ve azîm arasındaki fark nedir?

TDV’ye göre üçü yakın anlamlıdır: kebîr Allah’ın zâtının, celîl sıfatlarının, azîm ise hem zâtın hem sıfatların kemâlini ifade eder.

“Azze ve celle” ne demektir?

TDV’ye göre Allah’ı tâzim için kullanılan bir ifadedir; “daima galip ve azamet sahibi olan” anlamına gelir.

Yâ Celîl diyerek yapacağınız duayı niyetinize göre düzenlemek isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Melik ne demek? · Yâ Kuddûs ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Esmaül Hüsna anlamları · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “CELÎL”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)