Yâ Hamîd Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Hamîd, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve “övülen, övgüye lâyık bulunan” anlamına gelir; ayrıca “öven” anlamı da verilmiştir. Hamd kavramıyla aynı kökten gelir.

Bu yazıda ismin Arapça yazılışı, TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki anlamı, Kur’an’da geçtiği âyetler ve duada kullanımı yer alıyor. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Hamîd ismiyle hamd ve şükür niyetinde bulunmak, sahip olduklarınız için Allah’a övgüyle yönelmek isterseniz, niyetinize uygun bir düzeni Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alarak kurabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Hamîd ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْحَمِيدُ

Hamîd, “iyilik, güzellik ve erdemlilikle niteleyip övmek” anlamındaki hamd masdarından türemiş bir sıfattır. Okunuşu “el-Hamîd”dir ve Arapça yazılışı yukarıdadır. TDV’ye göre Kur’an’da hamd kavramı altmış bir yerde Allah’a nisbet edilir; bunların on yedisini hamîd ismi oluşturur.

Yâ Hamîd ne demek? Anlamı

TDV maddesinde âlimlerin çoğunun esmâ-i hüsnâdaki hamîd için “övülen, övgüye lâyık bulunan” anlamına öncelik verdiği belirtilir. Mâtürîdî hamîdi “kendisine hiçbir yerginin yönelmediği varlık” ve “dıştan bir sebep olmaksızın zâtıyla övgüye lâyık bulunan” diye tanımlar. Eş‘arî ise “sıfatlarında ve fiillerinde övülen” anlamını verir.

Hamîd bir âyette lafza-i celâl yerine tek başına geçer: “sırâtü’l-hamîd” (Hac 22/24). Diğer âyetlerde on yerde ganî, üç yerde azîz, birer yerde mecîd, hakîm ve velî ismiyle birlikte kullanılır. Bu isimler, övgüye lâyık olmanın farklı yönlerini pekiştirir.

Gazzâlî’ye göre inancı, ahlâkı ve davranışları övgüye lâyık olan kimse hamîd niteliğini taşır; ancak hiç kimse eksiklikten uzak olmadığı için mutlak mânada hamîd yalnızca Allah’tır. TDV, hamîdin Allah’ın zâtî isimlerinden ve ezelî olduğunu belirten görüşü benimser; bu ismi Tirmizî’nin doksan dokuz isim hadisinde bulunan, İbn Mâce’de ise yer almayan isimler arasında gösterir.

Kur’an’da Hamîd ismi ve ilgili âyetler

Hamîd ismi Kur’an’da çoğunlukla ganî, azîz ve hakîm gibi isimlerle birlikte geçer. Dört örnek Diyanet mealiyle aşağıda verilmiştir.

Hac sûresi 22/24

وَهُدُٓوا اِلَى الطَّیِّبِ مِنَ الْقَوْلِࣗ وَهُدُٓوا اِلٰى صِرَاطِ الْحَمٖیدِ ﴿٢٤﴾

Meali (Hac 22/24): Onlar sözün güzeline yöneltilmişler ve övgüye en lâyık olan Allah’ın yoluna iletilmişlerdir.

TDV’nin hamîdin lafza-i celâl yerine tek başına geçtiği tek yer olarak gösterdiği âyettir: “Övgüye en lâyık olan Allah’ın yolu.”

Lokmân sûresi 31/26

لِلّٰهِ مَا فِی السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِؕ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمٖیدُ ﴿٢٦﴾

Meali (Lokmân 31/26): Göklerde ve yerde olan her şey yalnız Allah’ındır; kuşkusuz hiçbir şeye ihtiyacı olmayan ve her türlü övgüye lâyık olan yalnız Allah’tır.

Göklerdeki ve yerdeki her şeyin Allah’a ait olduğu bildirilir; ardından “hiçbir şeye ihtiyacı olmayan ve her türlü övgüye lâyık olan” ifadesiyle ganî ve hamîd yan yana gelir.

Fâtır sûresi 35/15

یَٓا اَیُّهَا النَّاسُ اَنْتُمُ الْفُقَرَٓاءُ اِلَى اللّٰهِۚ وَاللّٰهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمٖیدُ ﴿١٥﴾

Meali (Fâtır 35/15): Ey insanlar! Allah’a muhtaç olan sizlersiniz. Allah ise hiçbir şeye muhtaç değildir ve mutlak kemaliyle hep övgüye lâyık olan O’dur.

İnsanların Allah’a muhtaç olduğu, Allah’ın ise hiçbir şeye muhtaç olmadığı söylenir; hamîd burada ganî ismini tamamlar.

Fussılet sûresi 41/42

لَا یَاْتٖیهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهٖؕ تَنْزٖیلٌ مِنْ حَكٖیمٍ حَمٖیدٍ ﴿٤٢﴾

Meali (Fussılet 41/42): Asılsız bir şey ona ne önünden ne arkasından yaklaşabilir. O, hikmet sahibi, övgüye lâyık olan Allah katından indirilmiştir.

Kur’an’ın bâtılın yaklaşamayacağı bir kitap olduğu ve “hikmet sahibi, övgüye lâyık olan Allah katından” indirildiği bildirilir; hamîd hakîm ismiyle birlikte gelir.

Yâ Hamîd zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde doksan dokuz ismin bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 bu isimlerle dua etmeyi ister; “Yâ Hamîd” diye yönelmek de bu emre uygun bir anış biçimidir.

TDV maddesine göre namazda selâm vermeden önce okunan Salli ve Bârik dualarının her biri “hamîdün mecîd” isimleriyle sona erer; bu metinler Kütüb-i Sitte’de, Müsned’de, Dârimî’nin Sünen’inde ve Muvatta’da yer alır. Dua eden kişi, ismin “övgüye lâyık olan” anlamını gözeterek hamd ve şükür niyetini söyler. Belirli bir okuma sayısı kaynaklarda bildirilmediği için sayı yazmıyoruz.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Sıkça sorulanlar

Yâ Hamîd ne demek?

“Övülen, övgüye lâyık bulunan” demektir; “öven” anlamı da verilmiştir. Kök anlamı hamd, yani iyilik ve güzellikle övmektir.

Hamîd ile mahmûd aynı mıdır?

Eş‘arî, hamîde “sıfatlarında ve fiillerinde övülen (mahmûd)” anlamını verir. TDV maddesi bu anlamı aktarır.

Hamîd hangi isimlerle birlikte geçer?

Kur’an’da ganî, azîz, mecîd, hakîm ve velî isimleriyle birlikte geçer. TDV ayrıca şekûr, mecîd ve kerîm isimlerine ilgili madde olarak gönderme yapar.

Yâ Hamîd diye nasıl dua edilir?

İsmin anlamı düşünülerek niyet açıkça söylenir; dua A‘râf 7/180’deki emre dayanır. Kaynaklarda bir sayı verilmediği için sayı belirtmiyoruz.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna anlamları · Esmaül Hüsna ile dua · Yâ Vehhâb ne demek? · Yâ Azîz ne demek?

Niyetinize göre görüşme

Hamîd ismini de içeren bir dua düzenini, hamd ve şükür niyetinizi anlattığınız görüşmede birlikte belirleyebilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Hac 22/24 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Lokmân 31/26 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Fâtır 35/15 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Fussılet 41/42 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hamîd” maddesi
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır) (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)