Yâ Bâri’ Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Bâri’, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “yaratan, maddesi ve modeli olmadan icat eden” anlamlarını taşır. Duada “Yâ Bâri’” diye anılır.

Sayfada ismin Arapça yazılışı, kökü, TDV’deki iki farklı kök yorumu, Kur’an’da geçtiği âyetler ve hâlik-bâri’-musavvir üçlüsü anlatılıyor. Yanında anılan Yâ Hâlık ve Yâ Mütekebbir sayfalarına da bakabilirsiniz.

Yâ Bâri’ diyerek yapacağınız duayı niyetinize göre düzenlemek istiyorsanız bunu doğrudan konuşabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Bâri’ İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْبَارِئُ

Okunuşu: el-Bâri’

TDV’ye göre bâri’nin kökü olan ber’, bür’ veya bürû’ “yaratmak” anlamına gelir; aynı kök “hastalık, kusur ve ayıp türünden olup insana hoş gelmeyen şeylerden uzak bulunmak; borç ve zimmetten berî olmak” anlamlarına da gelir. İsmin “yontmak, tesviye etmek” anlamındaki bery kökünden türemiş olması da muhtemeldir.

Arapça yazılış Tirmizî’nin rivayet ettiği doksan dokuz isim listesinden alınmıştır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507).

Yâ Bâri’ Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Ber’ kökünden türemişse bâri’ “yaratan, maddesi ve modeli olmadan icat eden; sıfatlarında yaratılmışlara benzemekten berî olan; birçok farklılığına rağmen evrenin bütün parçalarını âhenksizlik ve düzensizlikten uzak olarak meydana getiren; hiçbir borç ve zimmet altında bulunmayan, bütün nimetleri bir lutuf olarak veren” anlamlarını taşır. Bery kökünden türemişse “yaratılmışları sağlıklı ve dengeli hale koyan” anlamına gelir; TDV, İnfitâr 82/7’de insan yaratılışının bu özelliğine temas edildiğini belirtir.

Bâri’ esmâ-i hüsnâdan olmak üzere Kur’an’da iki âyette (Haşr 59/24; Bakara 2/54) üç defa geçer; ayrıca fiil ve sıfat sîgalarıyla “yaratmak, berî ve münezzeh olmak” anlamlarında Allah’a nispet edilir. İsim, İbn Mâce ve Tirmizî’nin listelerinde yer alır.

Haşr 59/24’teki hâlik, bâri’ ve musavvir isimleri için âlimler şu ayrımı yapar: hâlik yaratılacak şeyin bütün ayrıntılarını bilip takdir eden (bir anlamda projelendiren), bâri’ onu fiilen meydana getiren, musavvir de kendine has özelliklerini verendir. İbn Manzûr bâri’ isminin daha çok canlıların yaratılması için kullanıldığını kaydeder; Fahreddin er-Râzî ise kelimenin arazların değil cisimlerin yaratılışını ifade ettiğini söyler. TDV, Hadîd 57/22’de ber’ kökünden gelen fiilin musibetler için kullanıldığına da dikkat çeker.

Maddede, bâri’ kelimesinin Hz. Peygamber tarafından İbrânîlerden alındığı yolundaki iddianın isabetli görünmediği belirtilir; çünkü kelime Kur’an’da çeşitli biçimlerde Allah’a nispet edilmiştir ve Arapçada eskiden beri farklı anlamlarda kullanılagelmiştir.

Kur’an’da Bâri’ İsminin Geçtiği Âyetler

Aşağıda Bâri’ isminin geçtiği veya isimle doğrudan ilgili 3 âyet yer alıyor. Arapça metin ve meal Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an-ı Kerim Platformu’ndan (Kur’an Yolu meali) alınmıştır; Latin harfli okunuş Muhammet Abay çeviriyazısından sadeleştirilerek verilmiştir, yardımcı niteliktedir ve asıl esas Arapça metindir.

Haşr Suresi 24. Âyet (59/24)

هُوَ اللّٰهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰىؕ یُسَبِّحُ لَهُ مَا فِی السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُ

Okunuşu: Hüve’llâhü’lhâliku’lbâriü’lmüsavviru lehü’l’esmâü’lhusnâ. yüsebbihu lehû mâ fi’ssemâvâti vel’ard. vehüve’l‘azîzü’lhakîm.

Meali (Diyanet): O, takdir ettiği gibi yaratan, canlıları örneği olmadan var eden, biçim ve özellik veren Allah’tır. En güzel isimler O’nundur. Göklerdekiler ve yerdekiler hep O’nu tesbih ederler. O üstündür, hikmet sahibidir.

Haşr suresinin son âyetinde hâlik, bâri’ ve musavvir isimleri art arda gelir; Arapça metinde bâri’ ortadaki isimdir.

Bakara Suresi 54. Âyet (2/54)

وَاِذْ قَالَ مُوسٰى لِقَوْمِهٖ یَا قَوْمِ اِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ اَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُٓوا اِلٰى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُٓوا اَنْفُسَكُمْؕ ذٰلِكُمْ خَیْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْؕ فَتَابَ عَلَیْكُمْؕ اِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحٖیمُ

Okunuşu: Veiz kâle mûsâ likavmihî yâ kavmi inneküm zalemtüm enfüseküm bittihâzikümü’l‘icle fetûbû ilâ bâriiküm faktülû enfüseküm. zâliküm hayrul leküm ‘inde bâriiküm. fetâbe ‘aleyküm. innehû hüve’ttevvâbü’rrahîm.

Meali (Diyanet): Mûsâ kavmine demişti ki: “Ey kavmim! Şüphesiz siz buzağıyı (tanrı) edinmekle kendinize zulmettiniz. Onun için yaratanınıza tövbe edin de nefislerinizi öldürün. Öyle yapmanız yaratıcınızın katında sizin için daha iyidir; böylece Allah tövbenizi kabul etmiş olur. Çünkü acıyıp tövbeleri kabul eden ancak O’dur”.

Bakara suresinde Hz. Mûsâ’nın kavmine hitabında “bâri’” kelimesi geçer; Diyanet meali bunu “yaratanınız” diye karşılar. TDV, ismin Kur’an’da geçtiği ikinci yer olarak bu âyeti gösterir.

Hadîd Suresi 22. Âyet (57/22)

مَٓا اَصَابَ مِنْ مُصٖیبَةٍ فِی الْاَرْضِ وَلَا فٖٓی اَنْفُسِكُمْ اِلَّا فٖی كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ اَنْ نَبْرَاَهَاؕ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ یَسٖیرٌۚ

Okunuşu: Mâ esâbe mim müsîbetin fi’l’ardi velâ fî enfüsiküm illâ fî kitâbim min kabli en nebraehâ. inne zâlike ‘ale’llâhi yesîr.

Meali (Diyanet): Yeryüzünde vuku bulan veya başınıza gelen hiçbir musibet yoktur ki, biz onu yaratmadan önce bir kitapta yazılı olmasın. Kuşkusuz bu Allah’a göre kolaydır.

Hadîd suresinin bu âyetinde “nebra’ahâ” (onu yaratmadan önce) fiili geçer; TDV, ber’ kökünden gelen fiilin musibet gibi arazlar için kullanıldığını bu âyetle ilişkilendirir.

Yâ Bâri’ Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua etmeyi bildirir; “Yâ Bâri’” demek bu uygulamanın bir örneğidir. Âyet aşağıdadır.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Bakara 2/54’te Hz. Mûsâ’nın kavmine “yaratanınıza tövbe edin” dediği bildirilir ve Allah’ın tövbeleri kabul eden olduğu hatırlatılır; böylece bâri’ ismi Kur’an’da tövbe çağrısıyla birlikte anılır.

Bâri’ ismi Tirmizî ve İbn Mâce’nin listelerinde yer alır (Deavât 82; Duâ 10). TDV bu isme özel bir dua metni aktarmaz; hâlik ve musavvir ile birlikte anılan Haşr 59/24 âyeti zikrin dayanağı olarak okunabilir.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Bâri’ ne demektir?

“Ey Bâri’” anlamında Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre bâri’, yaratan ve maddesi ile modeli olmadan icat eden demektir.

Bâri’ Kur’an’da kaç yerde geçer?

TDV’ye göre esmâ-i hüsnâ olarak iki âyette, toplam üç defa geçer: Haşr 59/24 ve Bakara 2/54.

Hâlik, bâri’ ve musavvir nasıl ayrılır?

Hâlik yaratılacak şeyin ayrıntılarını bilip takdir eden, bâri’ onu fiilen meydana getiren, musavvir de kendine has özelliklerini verendir (TDV).

Bâri’ kelimesi İbrânîceden mi alınmıştır?

TDV, bu iddianın isabetli görünmediğini belirtir; çünkü kelime Kur’an’da çeşitli biçimlerde Allah’a nispet edilmiştir ve Arapçada eskiden beri farklı anlamlarda kullanılmıştır.

Yâ Bâri’ diyerek yapacağınız duanın düzenini kendi niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Hâlık ne demek? · Yâ Mütekebbir ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “BÂRİ’ (esmâ-i hüsnâ)”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)