Yâ Mukaddim Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Mukaddim, Allah’ın güzel isimlerinden biridir ve “öne geçiren, öne alan, önde bulunduran” anlamına gelir. Karşıtı olan muahhir (geriye bırakan) ile birlikte anılır.

Bu sayfada ismin Arapça yazılışı, TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki anlamı, ismin kök kavramlarının geçtiği âyetler ve duada kullanımı yer alıyor. Âyet metinleri ve mealleri Diyanet Kur’an Platformu’ndan alınmıştır.

Yâ Mukaddim ismiyle dua etmek ve niyetinize uygun bir düzen kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp’tan mesaj bırakabilir, dilerseniz +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Mukaddim ismi: Arapça yazılışı ve kökü

الْمُقَدِّمُ

Mukaddim, “öne geçmek, önde bulunmak” anlamındaki kadm (kudûm) kökünün tef‘îl kalıbından türemiş bir sıfattır. Okunuşu “el-Mukaddim”dir; Arapça yazılışı yukarıda Tirmizî rivayetindeki esmâ-i hüsnâ listesinden alınmıştır.

Yâ Mukaddim ne demek? Anlamı

TDV’ye göre Allah’a nisbet edildiğinde mukaddim “dilediği şeyi öne alan, önde bulunduran” demektir. Kur’an’ın bir âyetinde kadm, bir âyetinde takdîm kavramı geçmiş zaman kalıbında Allah’a izâfe edilmiştir.

Mukaddim, esmâ-i hüsnâ listesinde ve diğer hadis rivayetlerinde muahhir ismiyle birlikte zikredilir; Tirmizî rivayetindeki listede yer alır. Birbirini dengeleyen bu iki ismin kapsamına maddî varlıkların yanında manevî hususlar ve konumlar da girer.

Zeccâc mukaddimi “kendi irade ve tercihine göre hükmen veya fiilen öne geçirilmesi gereken şeyi öne geçiren” diye açıklar. Gazzâlî ise mukaddim-muahhiri “kendisine yaklaştıran, kendisinden uzaklaştıran” diye yorumlar ve Allah’a en yakın olanları melekler, peygamberler, velîler ve âlimler diye sıralar; ona göre kulların Allah’a yaklaşması ilim ve amelle değil O’nun takdim ve tehiriyle gerçekleşir. TDV bu yoruma, tertip ve düzenin yine Allah tarafından belirlenen ilke ve kurallara bağlı olduğunu, kulun sorumluluğunun ve Allah nezdindeki konumunun bu ilke ve kurallar çerçevesinde şekillendiğini ekler.

Mukaddim ve muahhir fiilî-kevnî sıfatlar arasında sayılır. Yaratılmışlara yönelik ilâhî fiillerde denge esasına bağlı olan dâr-nâfi‘, hâfıd-râfi‘, kābız-bâsıt, muhyî-mümît ve muiz-müzil isim gruplarıyla konum benzerliği taşır.

Kur’an’da Mukaddim ismi yerine geçen kavramlar ve âyetler

Mukaddim ismi Kur’an’da isim kalıbıyla geçmez. TDV, kökten türeyen kavramları Furkān 25/21-23’te (kadm) ve Kāf 50/24-28’de (takdîm) gösterir; ayrıca Müddessir 74/37’de öne geçme ve geride kalma fiilleri kula nisbet edilirken Allah’ın dilemesine bağlanır. Aşağıdaki âyetler bu bağlamda verilmiştir.

Furkān sûresi 25/23

وَقَدِمْنَٓا اِلٰى مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَاهُ هَبَٓاءً مَنْثُورًا ﴿٢٣﴾

Meali (Furkān 25/23): Onların yaptığı her işi ele almış ve onu savrulup giden toz toprak haline getirmiş olacağız.

Furkān sûresinin 21-23. âyetleri, Allah’ın huzuruna çıkmayı düşünmeyip büyüklenenlerin dünya hayatındaki amellerini anlatır. 23. âyette “kadimnâ” fiili geçer; meal bunu “ele almış” diye verir ve Allah’ın o işleri savrulan toz toprak haline getireceğini bildirir. TDV bu kullanımı Allah’ın tasarrufu (kadm) olarak anar.

Kāf sûresi 50/28

قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا لَدَیَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ اِلَیْكُمْ بِالْوَعٖیدِ ﴿٢٨﴾

Meali (Kāf 50/28): Allah şöyle buyurur: “Huzurumda tartışmayın, sizi daha önce uyarmıştım.

Kāf sûresinde cehenneme atılması emredilen kişinin suç ortağıyla çekişeceği sırada Allah “Huzurumda tartışmayın, sizi daha önce uyarmıştım” buyurur. TDV bu cümlede geçen “kaddemtü” fiilini takdîm kavramının Allah’a izâfe edildiği yer olarak gösterir.

Müddessir sûresi 74/35-37

اِنَّهَا لَاِحْدَى الْكُبَرِۙ ﴿٣٥﴾

نَذٖیرًا لِلْبَشَرِۙ ﴿٣٦﴾

لِمَنْ شَٓاءَ مِنْكُمْ اَنْ یَتَقَدَّمَ اَوْ یَتَاَخَّرَؕ ﴿٣٧﴾

Meali (Müddessir 74/35-37): O (cehennem), insanlar için, sizden ileri gitmek ya da geri kalmak isteyen kimseler için uyarıcı büyük cezalardan biridir.

Müddessir sûresinin bu âyetleri cehennemi insanlar için uyarıcı büyük cezalardan biri olarak anlatır ve sizden ileri gitmek ya da geri kalmak isteyenlere işaret eder. TDV, Kur’an’da öne geçip iyilik yapma ve arkada kalıp kötülük işleme fiilinin kula nisbet edilirken bunların Allah’ın dilemesine bağlandığını belirtir.

Yâ Mukaddim zikri ve duada kullanımı

Esmâ-i hüsnâ hadisinde Allah’ın doksan dokuz ismi bulunduğu bildirilir (Buhârî 2736; Müslim 2677). A‘râf 7/180 bu isimlerle dua etmeyi ister; “Yâ Mukaddim” diye yönelmek de bunun örneğidir.

TDV, mukaddim ve muahhir isimlerinin hadis rivayetlerinde birlikte geçtiğini bildirir; bu yüzden dua eden kişi iki ismi birlikte düşünür: Öne geçiren de geride bırakan da Allah’tır. Belirli bir okuma sayısı kaynaklarda bildirilmediği için bu sayfada sayı vermiyoruz.

A‘râf sûresi 7/180

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

Meali (A‘râf 7/180): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Sıkça sorulanlar

Yâ Mukaddim ne demek?

TDV’ye göre “dilediği şeyi öne alan, önde bulunduran” demektir. Kök anlamı öne geçmek, önde bulunmaktır.

Mukaddim neden muahhir ile birlikte anılır?

TDV’ye göre bu iki isim birbirini dengeler; esmâ-i hüsnâ listesinde ve hadis rivayetlerinde birlikte zikredilir ve maddî ile manevî alanları kapsar.

Mukaddim Kur’an’da geçer mi?

İsim olarak geçmez. TDV, kök kavramın Furkān 25/21-23 ve Kāf 50/24-28’de Allah’a izâfe edildiğini bildirir.

Yâ Mukaddim diye nasıl dua edilir?

İsmin anlamı düşünülerek niyet açıkça söylenir. A‘râf 7/180 güzel isimlerle dua etmeyi öğütler; kaynaklarda belirli bir sayı bildirilmediği için sayı yazmıyoruz.

İlgili yazılar: Esmaül Hüsna nedir? · Esmaül Hüsna anlamları · Esmaül Hüsna ile dua · Yâ Muahhir ne demek? · Yâ Râfi‘ ne demek? · Yâ Hâfıd ne demek?

Niyetinize göre görüşme

Mukaddim ismini de içeren bir dua düzenini, niyetinizi anlattığınız görüşmede Cihan Ali Hoca ile birlikte belirleyebilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Furkān 25/23 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Kāf 50/28 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, Müddessir 74/35-37 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu, A‘râf 7/180 (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mukaddim” maddesi
• Tirmizî, Da‘avât 3507 (esmâ-i hüsnâ listesi; ismin Arapça yazılışı bu rivayetten alınmıştır) (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736 ve Müslim 2677 (doksan dokuz isim hadisi)