Yâ Hasîb Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Hasîb, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “her şeyi saymışçasına bilen, hesaba çeken” anlamına gelir; aynı isim “yeten, kâfi gelen” anlamında da anlaşılır.

Sayfada ismin Arapça yazılışı, kökü, üç anlam katmanı ve Kur’an’da geçtiği âyetler Diyanet mealiyle yer alıyor. Yâ Alîm ve Yâ Basîr sayfaları ismin anlam çevresini tamamlar.

Yâ Hasîb diyerek bir işin yükünü Allah’a bırakmak istiyorsanız duanızı niyetinize göre birlikte düzenleyebilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Hasîb İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْحَسِيبُ

Okunuşu: el-Hasîb

TDV’ye göre hasîb, “saymak, hesap etmek” anlamındaki husbân (hisâb) masdarından gelen bir sıfattır. “Asaletli ve şerefli olmak” anlamındaki haseb ile bağlantılı olarak “yüce ve şerefli”, if‘âl babındaki kullanımından hareketle de “yeten, kâfi gelen” anlamında anlaşılabilir.

Zeccâc ismi “kullarına yeten” diye açıklar ve “mahsûb”, yani lutuf ve ihsanları sürekli hesap edilen anlamının da olabileceğini söyler.

Yâ Hasîb Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Husbân kavramı Kur’an’ın otuz yedi âyetinde Allah’a izâfe edilmiştir. Hasîb kelimesi üç âyettedir: Nisâ 4/6 ve 4/86’da hesaba çeken ve yeten anlamları birlikte düşünülür (Râzî), Ahzâb 33/39’da ise “yeten, kâfi gelen” anlamı baskındır (Taberî, Beyzâvî).

Âlimler ismi genellikle “kâfi gelen, hesaba çeken, şeref ve yücelik sahibi” anlamları çerçevesinde ele almıştır. Gazzâlî’ye göre kâfi niteliği yalnız Allah’tadır; çünkü her şeyin varlığı, devamı ve kemâli ancak O’nunla mümkündür. Annenin çocuğuna yetmesi bile, anneyi, sütü ve şefkati yaratanın Allah olmasına bağlıdır.

Kuşeyrî, hasîb ismine gerçekten inanan kişinin her davranışından hesaba çekileceğini bileceğini ve bu yüzden önce kendi kendini hesaba çekeceğini söyler. Ona göre Allah’ın kâfi geldiğine inanan kul, ihtiyaçlarını yalnız O’na sunar ve yalnız O’na güvenir.

TDV, hasîbin “kâfi gelen” anlamıyla ganî, kādir ve muğnî; “hesaba çeken” anlamıyla câmi‘ ve muhsî; “sayıp bilen” anlamıyla alîm, habîr ve şehîd; “yüce ve şerefli” anlamıyla alî, celîl, kerîm, mâcid ve mecîd isimleriyle yakınlığı bulunduğunu belirtir. İsim Tirmizî’nin listesinde vardır, İbn Mâce’nin listesinde yoktur.

Kur’an’da Hasîb İsminin Geçtiği Âyetler

Hasîb ismi üç âyette geçer: Nisâ 4/6, Nisâ 4/86 ve Ahzâb 33/39. Aşağıda Nisâ suresindeki ikisi Arapça metin, okunuş ve Diyanet mealiyle verilmiştir.

Nisâ Suresi 6. Âyet (4/6)

وَابْتَلُوا الْیَتَامٰى حَتّٰٓى اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُٓوا اِلَیْهِمْ اَمْوَالَهُمْۚ وَلَا تَاْكُلُوهَٓا اِسْرَافًا وَبِدَارًا اَنْ یَكْبَرُواؕ وَمَنْ كَانَ غَنِیًّا فَلْیَسْتَعْفِفْۚ وَمَنْ كَانَ فَقٖیرًا فَلْیَاْكُلْ بِالْمَعْرُوفِؕ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَیْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوا عَلَیْهِمْؕ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسٖیبًا

Okunuşu: Vebtelü’lyetâmâ hattâ izâ belegü’nnikâh. fein ânestüm minhüm ruşden fedfe‘û ileyhim emvâlehüm. velâ te’külûhâ isrâfev vebidâran ey yekberû. vemen kâne ganiyyen felyesta‘fif. vemen kâne fekîran felye’kül bilma‘rûf. feizâ defa‘tüm ileyhim emvâlehüm feeşhidû ‘aleyhim. vekefâ billâhi hasîbâ.

Meali (Diyanet): Evlilik çağına gelinceye kadar yetimleri deneyin; eğer onların yeterli fikrî olgunluk düzeyine eriştiklerini tespit ederseniz hemen mallarını kendilerine verin, büyüyecekler de mallarını alacaklar diye o malları israf ile ve tez elden yiyip tüketmeyin. Zengin olan (veli) yetim malına tenezzül etmesin, yoksul olan da kararınca yesin. Mallarını kendilerine verdiğiniz zaman yanlarında şahit bulundurun; hesap sorucu olarak da Allah yeter.

Nisâ 6’da yetim malının korunması ve teslim edilirken şahit bulundurulması anlatılır; âyet “hesap sorucu olarak da Allah yeter” cümlesiyle biter.

Nisâ Suresi 86. Âyet (4/86)

وَاِذَا حُیّٖیتُمْ بِتَحِیَّةٍ فَحَیُّوا بِاَحْسَنَ مِنْهَٓا اَوْ رُدُّوهَاؕ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ حَسٖیبًا

Okunuşu: Veizâ huyyîtüm bitehiyyetin fehayyû biahsene minhâ ev ruddûhâ. inne’llâhe kâne ‘alâ külli şey’in hasîbâ.

Meali (Diyanet): Size bir selâm verildiğinde ya daha güzeli ile veya dengi ile karşılık verin. Allah, her şeyin hesabını tutmaktadır.

Nisâ 86’da selâma daha güzeliyle ya da dengiyle karşılık verilmesi istenir; ardından Allah’ın her şeyin hesabını tuttuğu bildirilir.

Yâ Hasîb Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180’e göre güzel isimlerle dua edilir. “Yâ Hasîb” diyerek Allah’ın yeterliliğine sığınmak bu çağrının bir örneğidir.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Hasîb ismi Tirmizî’nin doksan dokuz isim listesinde yer alır (Deavât 82; sunnah.com’da 3507). TDV bu isme bağlı özel bir dua metni aktarmaz.

Hasîbin “yeten” anlamıyla eş anlamlı kâfî, bilinen doksan dokuz isim listesinde bulunmaz; ancak TDV, kifâyet kavramının Kur’an’da yirmi dokuz yerde fiil kalıplarıyla Allah’a nisbet edildiğini ve bu yeterliğin hasîb, velî, nasîr, vekîl gibi isimlerle ifade edildiğini kaydeder.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Hasîb ne demektir?

“Ey Hasîb” diye Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre hasîb, her şeyi saymışçasına bilen, hesaba çeken ve kullarına yeten demektir.

Hasîb ismi Kur’an’da nerede geçer?

Üç âyette: Nisâ 4/6, Nisâ 4/86 ve Ahzâb 33/39. Husbân kökü ise toplam otuz yedi âyette Allah’a nisbet edilir.

Hasîb yalnız hesap soran anlamına mı gelir?

Hayır. TDV’ye göre isim “hesaba çeken” anlamının yanında “yeten, kâfi gelen” ve “yüce, şerefli” anlamlarını da taşır.

Hasîb ile kâfî aynı mıdır?

Temel anlamlarından birinde eş anlamlıdırlar. TDV’ye göre kâfî, Tirmizî’nin listesinde yer almaz, İbn Mâce’nin listesinde bulunur.

Yâ Hasîb diyerek yapacağınız duanın düzenini niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Alîm ne demek? · Yâ Basîr ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Esmaül Hüsna anlamları · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “HASÎB”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)