Yâ Hakîm Ne Demek? Anlamı, Âyetleri ve Zikri

Son güncelleme: Kasım 2, 2026

Hakîm, Allah’ın güzel isimlerinden biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre “hüküm ve hikmet sahibi” demektir; Allah’a nisbet edilince “bütün sözleri ve fiilleri adalete, ilme ve teennîye (hilim) uygun olan” anlamını kazanır.

Sayfada ismin Arapça yazılışı, kökü, âlimlerin yorumları ve Kur’an’da geçtiği âyetlerden dördü Diyanet mealiyle yer alıyor. Yâ Azîz ve Yâ Alîm sayfaları, hakîmin sık eşlik ettiği isimleri anlatır.

Yâ Hakîm diyerek bir işte hikmet ve yön dilemek istiyorsanız duanızı niyetinize göre birlikte kurabilirsiniz. Niyete özel dua ve ayet çalışması kapsamında Cihan Ali Hoca’dan destek alabilirsiniz. WhatsApp’tan yazabilir ya da +90 531 994 60 07 numarasını arayabilirsiniz.

Yâ Hakîm İsminin Arapça Yazılışı ve Kökü

الْحَكِيمُ

Okunuşu: el-Hakîm

TDV’ye göre hakîm, “iyileştirmek amacıyla menetmek, düzeltmek, hükmetmek” anlamına gelen hükm masdarından bir sıfattır ve “hüküm ve hikmet sahibi” demektir.

Sözlük açısından hikmete verilebilecek çeşitli anlamlara paralel olarak hakîmin anlamı da zenginleşir. Kelimenin kökündeki temel anlamdan hareketle hakîm, “kendisini gerçek dışı bilgilerden ve nefsânî arzulardan alıkoyan, düşünce istikametine ve davranış selâmetine sahip olan” diye tanımlanabilir.

Yâ Hakîm Ne Demek? İsmin Anlamı (TDV İslâm Ansiklopedisi)

Hakîm kelimesi Kur’an’da doksan yedi yerde geçer. Bunlardan beşi Kur’an’a nisbet edilir; biri Kur’an’ın indirildiği mübarek gecede tesbit edilen her işin sıfatıdır; doksan bir âyetteki hakîm ismi ise Allah’a aittir. TDV, ismin hiçbir âyette tek başına geçmediğini, çoğu kez azîz, alîm, habîr, vâsi‘, alî, hamîd ve tevvâb isimleriyle birlikte kullanıldığını belirtir.

Âlimler ismi “ilimde ve fiilde kemâl” anlamından hareketle yorumlamıştır. Mâtürîdî hikmeti “bilerek hükmetmek ve her şeyi yerli yerine koymak” diye tanımlar; ona göre Allah bilmeden, gafletle veya isabetsiz hükmetmez. Hattâbî fiil yönüne ağırlık verir: Allah nesneleri ölçülü yaratan ve her birinin işlevini kusursuzca yerine getirmesinin yöntemini kurandır.

Gazzâlî hakîmi “varlıkların en yücesini en üstün ilimle bilen” diye tanımlar; buna göre hakîm, kendini bilen demek olur. Kuşeyrî ise hakîmin ihtiva ettiği hikmetlerden birinin Allah’ın müminleri sevmesi, onların da Allah’ı sevmesi olduğunu söyler.

TDV’ye göre hakîm, “bilen” anlamında zâtî, “âhenkli, sağlam ve sanatkârane iş yapan” anlamında kevnî-fiilî isimler grubuna girer. Anlam yakınlığı bulunan isimler arasında alîm, habîr, vâsi‘ ve bedî‘ yer alır.

Kur’an’da Hakîm İsminin Geçtiği Âyetler

Hakîm ismi Kur’an’da Allah’a nisbet edilen doksan bir âyette geçer. Aşağıda bunlardan dördü Arapça metin, okunuş ve Diyanet mealiyle verilmiştir.

Bakara Suresi 129. Âyet (2/129)

رَبَّنَا وَابْعَثْ فٖیهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ اٰیَاتِكَ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَیُزَكّٖیهِمْؕ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُࣖ

Okunuşu: Rabbenâ veb‘as fîhim rasûlem minhüm yetlû ‘aleyhim âyâtike veyü‘allimühümü’lkitâbe velhikmete veyüzekkîhim. inneke ente’l‘azîzü’lhakîm.

Meali (Diyanet): Soyumuzdan, onlara senin âyetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek, onları arındıracak bir elçi çıkar rabbimiz! Çünkü yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi.”

Bakara 129 bir duanın parçasıdır: kitabı ve hikmeti öğretecek bir elçi istenir ve “yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi” denir. Burada hakîm, azîz ile birlikte geçer.

En‘âm Suresi 18. Âyet (6/18)

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖؕ وَهُوَ الْحَكٖیمُ الْخَبٖیرُ

Okunuşu: Vehüve’lkâhiru fevka ‘ibâdih. vehüve’lhakîmü’lhabîr.

Meali (Diyanet): O, kullarının üstünde tam bir tasarrufa sahiptir. O hakîmdir, her şeyden haberdardır.

En‘âm 18, Allah’ın kulları üzerinde tam tasarruf sahibi olduğunu bildirir ve hakîm ile habîr isimlerini yan yana getirir.

Lokmân Suresi 27. Âyet (31/27)

وَلَوْ اَنَّ مَا فِی الْاَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ اَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ یَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهٖ سَبْعَةُ اَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللّٰهِؕ اِنَّ اللّٰهَ عَزٖیزٌ حَكٖیمٌ

Okunuşu: Velev enne mâ fi’l’ardi min şeceratin aklâmüv velbahru yemüddühû mim ba‘dihî seb‘atü ebhurim mâ nefidet kelimâtü’llâh. inne’llâhe ‘azîzün hakîm.

Meali (Diyanet): Yeryüzündeki bütün ağaçlar kalem olsaydı, deniz de -ardından ona yedisi daha eklenmek üzere- mürekkep olsaydı yine de Allah’ın sözleri tükenmezdi; Allah azîzdir, hakîmdir.

Lokmân 27, Allah’ın sözlerinin tükenmeyeceğini anlatır ve sonda “azîzdir, hakîmdir” der.

Sebe’ Suresi 27. Âyet (34/27)

قُلْ اَرُونِیَ الَّذٖینَ اَلْحَقْتُمْ بِهٖ شُرَكَٓاءَ كَلَّاؕ بَلْ هُوَ اللّٰهُ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُ

Okunuşu: Kul erûniye’llezîne elhaktüm bihî şürakâe kellâ. bel hüve’llâhü’l‘azîzü’lhakîm.

Meali (Diyanet): De ki: “Ortak diye O’nun yanına kattıklarınızı bana gösterin bakalım! Hayır asla (gösteremezsiniz)! Bilâkis yegâne galip ve her şeyi hikmetle yöneten yalnız o ­Allah’tır.”

Sebe’ 27, ortak koşulanları göstermeye çağırır ve Allah’ı yegâne galip ve her şeyi hikmetle yöneten diye anar.

Yâ Hakîm Zikri ve Duada Kullanımı

A‘râf 7/180, güzel isimlerle dua edilmesini bildirir. “Yâ Hakîm” diye seslenmek bu çağrının bir örneğidir.

A‘râf Suresi 180. Âyet (7/180)

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَٓاءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوهُ بِهَاࣕ وَذَرُوا الَّذٖینَ یُلْحِدُونَ فٖٓی اَسْمَٓائِهٖؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوا یَعْمَلُونَ

Okunuşu: Velillâhi’l’esmâü’lhusnâ fed‘ûhü bihâ. vezerü’llezîne yülhidûne fî esmâih. seyüczevne mâ kânû ya‘melûn.

Meali (Diyanet): En güzel isimler Allah’ındır; bu güzel isimlerle O’na dua edin, O’nun isimleri hakkında doğru inançtan sapanları kendi başlarına bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını çekecekler!

Hakîm ismi hem Tirmizî’nin hem İbn Mâce’nin listesinde yer alır (Deavât 82; Duâ 10; sunnah.com’da 3507). TDV bu isme bağlı özel bir dua metni aktarmaz.

Bakara 129’daki cümle, hakîm ismini bir dua içinde anmanın Kur’an’daki örneklerinden biridir: duanın sonunda Allah “kudret ve hikmet sahibi” diye anılır.

Sıkça Sorulanlar

Yâ Hakîm ne demektir?

“Ey Hakîm” diye Allah’a yapılan bir çağrıdır. TDV’ye göre hakîm, hüküm ve hikmet sahibi, yani bütün sözleri ve fiilleri adalete, ilme ve teennîye uygun olan demektir.

Hakîm ismi Kur’an’da nasıl geçer?

TDV’ye göre hakîm hiçbir âyette tek başına geçmez; çoğunlukla azîz, alîm, habîr, vâsi‘, alî, hamîd ve tevvâb isimleriyle birlikte anılır.

Hakîm ile alîm arasındaki ilişki nedir?

TDV, hakîm “bilen” anlamına alındığında zâtî isimler grubuna girdiğini ve alîmle anlam yakınlığı taşıdığını belirtir. Ebû Bekir İbnü’l-Arabî ise ismin birinci anlamıyla, yani bilmek anlamıyla sayılmasını daha isabetli bulur.

Hakîm ile hakem aynı mıdır?

Hayır, hakem ayrı bir isimdir. TDV, hakem maddesini hakîmle ilişkili madde olarak gösterir.

Yâ Hakîm diyerek yapacağınız duanın düzenini niyetinize göre kurmak isterseniz niyete özel dua ve ayet çalışması hakkında bilgi alabilir, Cihan Ali Hoca ile WhatsApp üzerinden ya da +90 531 994 60 07 numaralı telefondan görüşebilirsiniz.

İlgili yazılar: Yâ Azîz ne demek? · Yâ Alîm ne demek? · Esmaül Hüsna nedir · Esmaül Hüsna anlamları · Havas ilmi duası: Esmaül Hüsna ile dua

Kaynaklar

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “HAKÎM”
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim Platformu (Arapça metin ve Kur’an Yolu meali)
• Tirmizî, Deavât 82 (sunnah.com’da 3507): doksan dokuz isim hadisi ve isim listesi (isimleri sayan bu rivayet zayıf kabul edilir)
• Buhârî 2736, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Müslim 2677, sunnah.com: doksan dokuz isim hadisi
• Latin harfli okunuş: Muhammet Abay çeviriyazısı (AlQuran Cloud)